Portal Spraw Zagranicznych psz.pl

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies

Akceptuję

Wybory do cypryjskiego parlamentu

15 kwiecień 2011
A A A
Republika Cypru, południowa część podzielnej wyspy w maju wybierze członków jednoizbowego parlamentu. Można oczekiwać, że kampanię zdominują propozycje rozwiązania problemu podziału wyspy, oraz kwestie gospodarcze. Relatywnie niewielka skala kryzysu na Cyprze karze domniemywać, ze zmiany na scenie politycznej nie będę rewolucyjne.

JEDNA WYSPA, DWIE REPUBLIKI

Rzeczywistość polityczną Cypru w dużym stopniu determinuje etniczny, kulturowy a także formalny podział kraju. Wyspa w ciągu wieków przechodziła spod władania Greków w ręce Turków, a następnie Brytyjczyków, aby w 1960 roku uzyskać niepodległość. Od początku istnienia niezależnej Republiki Cypryjskiej dawał o sobie znać konflikt między Turkami a Grekami, którzy stanowią dwie najliczniejsze grupy etniczne na wyspie. 
W efekcie trwającego sporu na w 1974 roku cypryjska gwardia narodowa, popierana przez rząd w Atenach ogłosiła przyłączenie wyspy do terytorium Grecji. Ta decyzja spotkała się z ostrą krytyką Ankary i reakcją militarną. Walki zbrojne i związane z nią migracje cywilów, doprowadziły do trwałego podziału wyspy pod względem etnicznym i militarnym. Wkrótce podział potwierdziło powstanie Tureckiej Republiki Północnego Cypru, uznawanej do dziś tylko przez rząd w Ankarze(1).

Z wyżej wymienionych przyczyn, Republika Cypryjska jest dziś zamieszkiwana w większości przez etnicznych Greków i efektywnie kontroluje tylko południową część kraju. Nie mniej jednak to właśnie to państwo jest formalnie uznawane przez ogromną większość społeczności międzynarodowej za pełnoprawnego reprezentanta całej wyspy.

IZBA REPREZENTANTÓW W SYSTEMIE POLITYCZNYM REPUBLIKI CYPRYJSKIEJ

W południowej części wyspy ustrój polityczny to republika prezydencka. Funkcję głowy państwa a także szefa rządu sprawuje prezydent wybierany na 5 letnią kadencję w wyborach powszechnych. Obecnie prezydentem republiki jest Demetris Christofias, wywodzący się z Postępowej Partii Ludu Pracującego (AKEL).
Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament - Izba Reprezentantów, wybierana również na 5 letnią kadencję(2). Zgodnie z artykułem 62 konstytucji Republiki Cypru w parlamencie zasiada 50 deputowanych, z czego 35 miejsc przeznaczonych jest dla Greków i 15 dla Turków. Przedstawiciele drugiej z wymienionych grup etnicznych bojkotują Izbę Reprezentantów od 1964 roku. W tej sytuacji parlament postanowił w latach osiemdziesiątych zwiększyć liczbę deputowanych formalnie do 80, przy czym Grekom przypada 56 miejsc. Dlatego dziś faktycznie wybieranych jest 56 deputowanych, ponieważ społeczność Turecka nie korzysta ze swojego prawa do reprezentacji w Parlamencie. Dodatkowe 3 miejsca w Izbie zarezerwowane są dla przedstawicieli mniejszości religijnych: maronitów, kościoła ormiańskiego i katolików. Ci deputowanie nie posiadają prawa głosu w parlamencie(3).

AKTORZY I ICH SCENARIUSZE GRY

Największą i najstarszą partią Cypru jest Postępowa Partia Ludu Pracującego (AKEL), Wywodzi się ona z Komunistycznej Partii Cypru, która działała w latach 1926- 1931 do momentu zdelegalizowania jej przez władze brytyjskie. Partia powstała w 1941 również miała kłopoty z władzami brytyjskimi i w latach 1955 – 1959 była zdelegalizowana. Jest to ugrupowanie lewicowe oparte na zasadach zmodyfikowanego Marksizmu i Leninizmu. Partia opiera swój program na popieraniu idei suwerennego, neutralnego i zdemilitaryzowanego państwa socjalizmu. Jej przewodniczącym jest obecnie Andros Kyprianou. W ostatnich wyborach parlamentarnych partia zdobyła 31,13% głosów i utworzyła koalicję rządząca z centrową Partią Demokratyczną (DIKO).

Trzecią znacząca siłą w systemie politycznym republiki jest Zgromadzenie Demokratyczne (DISY), które w ostatnich wyborach otrzymało 30.3% głosów. Reprezentuje ona poglądy centrowo – prawicowe. Pozostałe patie, które należy wymienić, lecz raczej nie daje się im szans na zwycięstwo w wyborach to Ruch Na Rzecz Socjalnej Demokracji (EDEK), Partia Europejska (Evrok) oraz Ruch Ekologiczny i Środowiskowy (Zieloni).
System prawny Republiki Cypru wprowadza zasadę, że czas jaki każda partia otrzymuje w mediach publicznych zależy od jej wyniku w ostatnich wyborach. Ta regulacja a także oczywisty fakt, że partia rządząca w sposób naturalny skupia na sobie uwagę opinii publicznej predestynują AKEL do nadawania rytmu kampanii wyborczej.

Rządowa koalicja nie ma łatwego zdania. Kryzys gospodarczy, tak jak w całej Europie zmusza władze centralne do cięć budżetowych. Rząd szuka oszczędności w administracji publicznej i przedsiębiorstwach publicznych, ponieważ wypłaty dla ich pracowników stanowią około 30% rocznych wydatków państwa. Ich łączna suma każdego roku wynosi około 2 miliardy dolarów, natomiast propozycja cieć budżetowych zmniejszyłaby te wydatki jedynie o 70 milionów. Nie mniej jednak można się spodziewać, że ten krok nie przysporzy popularności koalicji rządzącej(4).

Równocześnie administracja zaproponowała inną formę redukcji wydatków, nastawioną na zyskanie popularności elektoratu. 30 marca rząd zatwierdził regulację, dzięki której państwowi urzędnicy nie będą dłużej pobierali wynagrodzeń z tytułu kilku sprawowanych jednocześnie funkcji. Rząd wyraził głęboką nadzieję, że parlament zaaprobuje ten przepis jeszcze przed majowymi wyborami. To wyraźny znak, na to że koalicji liczy na pozytywną reakcję elektoratu na ten racjonalny choć trochę populistyczny krok.

Innym mocnym argumentem, którego koalicja z pewnością użyje w rozpoczynającej się kampanii jest relatywnie mały wpływ kryzysu gospodarczego na funkcjonowanie państwa. Spory sukces rząd odniósł zwłaszcza w sferze polityki zatrudnienia. W przeciągu roku 2010 bezrobocie w kraju spadło o 1.8 punktu procentowego. To w dużej mierze zasługa rządowego programu aktywizacji bezrobotnych, który dziś obejmuje około 80 projektów szkoleniowych(5). Światowy kryzys gospodarczy uderzył głównie w turystykę i rynek nieruchomości Cypru. Już od 2009 rok rząd wprowadził politykę działań prewencyjnych polegających na zwiększeniu konkurencyjności Cypru, głównie w zagrożonych sektorach. Działania te nie uchroniły Cypru przed wszystkimi negatywnymi działaniami kryzysu, nie mniej jednak gospodarka tego państwa uznawana jest za stabilną i dobrze funkcjonującą(6).

Worek z obietnicami otworzyła również opozycja. Szef DISY, Nicos Anastassiades zaproponował w ostatnich dniach marca, aby skrócić długość zasadniczej służby wojskowej z 24 to 14 miesięcy. Ten krok z pewnością przyniósłby racjonalne korzyści, ponieważ obecnie dużym problemem Cypru jest unikanie służby przez młodych chłopców, głównie ze względu na jej długość. Przeciwnicy polityczni DISY od raz zarzucili jej populizm i rzucanie obietnic bez pokrycia. Natychmiast przypomniano o tym, że partia praktycznie przed każdymi wyborami porusza wątek służby wojskowej i zawsze ogranicza się tylko do pustych obietnic.
Niepokojącym zjawiskiem, które świadczy na niekorzyści wszystkich partii jest malejąca frekwencja wyborcza w państwie. System prawny Cypru ustanawia obowiązek rejestracji i głosowania, oraz kary za jego nieprzestrzeganie. W rzeczywistości jednak kary nie są egzekwowane, w związku z czym w każdych wyborach istnieje pewna grupa obywateli, która unika głosowania. Niepokojącym zjawiskiem jest wyjątkowo niski  w tym roku odsetek młodych ludzi, który zarejestrowali się do głosowania (termin spełnienia tego obowiązku upłynął 2 kwietnia). Zaledwie około jedna trzecia obywateli w wieku 18 – 22 lata zgłosiła się do rejestracji. Świadczy to spadku zaufania społecznego oraz braku poczucia wpływu obywateli na sytuację polityczną(7).

Pozostaje mieć nadzieję, że partie polityczne w ciągu nadciągającego miesiąca wypracują wystarczająco interesujące propozycje aby przyciągnąć uwagę jak największej liczy wyborców. Sztabom wyborczym został miesiąc i dwa tygodnie na ukształtowanie poglądów elektoratu.

1) D. Kołodziejczyk, Turcja, Warszawa 2000, s. 222.
2) http://www.msz.gov.pl/files/Informator%20ekonomiczny%20-%20pdf/Cypr/Cypr%2002.pdf
3) http://www.osce.org/odihr/76197
4) http://www.cyprus-mail.com/cyprus/pasydy-we-never-said-we-d-give-0m/20110409
5) http://www.cyprus-mail.com/cyprus/unemployment-decline/20110330
6) http://www.mg.gov.pl/Wspolpraca+z+zagranica/Wspolpraca+gospodarcza+Polski+z+krajami+UE+i+EFTA/cypr.htm
7) http://www.cyprus-mail.com/cyprus/younger-voters-lacking-interest-may-polls/20110329