|
Coraz większy udział w światowych wydatkach na zbrojenia, silne powiązania polityczno-wojskowe z USA, stacjonowanie amerykańskich żołnierzy na Półwyspie Koreańskim oraz rozbudowa przemysłu obronnego czynią z Korei Południowej jednego z kluczowych aktorów w regionie Azji i Pacyfiku. REKLAMA
Strona 1 z 2 Zależność od USA
Do połowy lat 60. XX wieku Korea Południowa była całkowicie zależna od pomocy wojskowej i dostaw sprzętu z USA. Potwierdzeniem silnego wpływu USA była obecność ok. 60 tys. amerykańskich żołnierzy na obszarze Półwyspu Koreańskiego. Impulsem do zmiany takiego stanu rzeczy była doktryna Nixona z 1969 roku, która zakładała rozbudowę sił samoobrony azjatyckich sojuszników USA. W 1971 roku południowokoreańskie Ministerstwo Obrony Narodowej utworzyło Defence Procrument Agency (DPA), której działalność przyczyniła się do modernizacji armii. Agencja, działająca do dziś, jest odpowiedzialna za ponad 95 proc. wszystkich działań w zakresie zamówień obronnych w Korei Południowej. Do funkcji DPA należy zaliczyć: zakup materiałów do celów obronnych, budowa obiektów wojskowych, zarządzanie dostawami, pozyskiwanie informacji cenowych i zarządzanie kosztami oraz kontrola umów offsetowych.
Działania na rzecz utworzenia w latach 70. krajowego przemysłu obronnego poparte były odpowiednimi aktami prawnymi: ustawą o przemyśle obronnym z 1973 roku, planem rozbudowy armii z 1974 roku i ustawą o podatkach w kwestiach obronności z 1975 roku, która ułatwiła finansowanie rozwoju przemysłu obronnego. Kroki podejmowane w zakresie obronności opierały się na ogólnej polityce rządu z lat 70., która polegała na pogłębianiu inwestycji w sektorach stoczniowym, stalowym i elektronicznym. W związku ze zmianą polityki zagranicznej w regionie Azji i Pacyfiku, USA zdecydowały się przeznaczyć ponad 1,5 mld dol. programów pomocowych na rzecz wsparcia pięcioletniego planu modernizacji południowokoreańskich sił zbrojnych na lata 1971-75.
Rozwój gospodarczy i rozbudowa potencjału militarnego
Produkcja broni na potrzeby południowokoreańskiej armii rozpoczęła się w 1971 roku, kiedy z inicjatywy Ministerstwa Obrony Narodowej Korei Południowej została wybudowana fabryka montażowa amerykańskich karabinów Colt M-16. W połowie lat 70. Korea Południowa podpisała z USA umowy w sprawie rozpoczęcia licencjonowanej produkcji wielu rodzajów broni produkcji amerykańskiej, takich jak granaty, moździerze, miny, karabiny maszynowe wraz z amunicją itp. Do lat 90. Korea Południowa rozwinęła również produkcję czołgów, dział samobieżnych, dział polowych, pojazdów opancerzonych i śmigłowców. Przy współpracy z amerykańskimi firmami w rozbudowę sił zbrojnych Korei Południowej zaangażowane były takie firmy jak Hyundai, Daewoo, Samsung i KIA. Sukcesy południowokoreańskiego przemysłu sprawiły, że United States Air Force postanowiły zawrzeć z Korean Air Force umowę dotyczącą modernizacji i konserwacji na terenie Korei Południowej amerykańskich sił powietrznych, stacjonujących w Korei Południowej, Japonii i na Filipinach. Na szczególną uwagę zasługuje również wzrost znaczenia południowokoreańskiego przemysłu stoczniowego w latach 70. i 80., co wyniosło Koreę Południową na pozycję światowego lidera w produkcji supertankowców i platform wiertniczych. Rozwojowi sektora cywilnego od lat 80. towarzyszyła rozbudowa morskich sił militarnych, zwłaszcza łodzi podwodnych, fregat rakietowych i kanonierek patrolowych. Od lat 90. koreańskie stocznie nawiązały ściślejszą współpracę z firmami zbrojeniowymi z USA, Niemiec i Włoch w sprawie budowy okrętów wojennych.
Między 1971 a 1975 rokiem wydatki na obronę w Korei Południowej wzrosły z 411 mln dol. do 719 mln dol. rocznie, co stanowiło ok. 4,5 proc. PKB. W 1976 roku rząd po raz pierwszy opodatkował wydatki zbrojeniowe, a nakłady na siły zbrojne i przemysł obronny wzrosły w stosunku do 1975 roku o 100 proc., osiągając ok.1,5 mld dol. Wzrost kosztów związanych z produkcją broni i amerykańska pomoc finansowa sprawiły, że nastąpiło zwiększenie wydatków obronnych z 5,2 proc. PKB w 1979 roku do 6,2 proc. PKB w 1982 roku. Do 1990 roku wydatki na obronę wzrosły do prawie 10 mld dol. rocznie, ale ze względu na wysoki wzrost gospodarczy wyniosły, po raz pierwszy od 1975 roku, poniżej 5 proc. PKB.
Na przełomie lat 80. i 90. przedstawiciele Korei Południowej i USA uznali, że ZSRR nadal będzie wspierał dążenia Korei Północnej. Z tego powodu amerykański sekretarz obrony Richard Cheney i południowokoreański minister obrony narodowej Yi Sang-hun zgodzili się na wzmocnienia wspólnego planowania strategicznego, co wiązało się również z modernizacją sił zbrojnych. W 1990 roku 40 proc. budżetu obronnego Korei Południowej było przeznaczonych na zbrojenia i modernizację sprzętu. Ustanowiono szereg dalekosiężnych celów, takich jak wykorzystanie satelitów wywiadowczych i samolotów wczesnego ostrzegania do ustanowienia własnego systemu rozpoznania, poprawa siły ognia i precyzji produkowanej broni, rozbudowa broni rakietowej i modernizacja sił powietrznych i floty wojennej. 35 proc. budżetu obronnego stanowiły koszty operacyjne sił lądowych, morskich i powietrznych na potrzeby istniejącego zagrożenia ze strony Korei Północnej. Sumy były przeznaczane na nowe szkolenia, wsparcie logistyczne i świadczenia dla personelu wojskowego. Pozostałe 25 proc. wiązało się z nakładami na siły zbrojne znajdujące się w rezerwie, współpracę w ramach sojuszu z USA, badania nad nowymi technologiami obronnymi oraz budowę i utrzymanie obiektów wojskowych.
Potwierdzeniem południowokoreańskich wysiłków na rzecz rozbudowy potencjału militarnego był znaczący wzrost nakładów finansowych. Mimo że udział procentowy wydatków na zbrojenia zmalał z 6 proc. PKB w 1980 roku do 2,7 proc. PKB w 1997 roku, to budżet zbrojeniowy w 1997 roku był 165 razy wyższy niż w 1971 roku i wynosił 16,7 mld dol. W 1995 roku został ogłoszony Force Improvement Program (FIP), pięcioletni program rozbudowy sił zbrojnych, który przewidywał przeznaczenie 115 mld dol. na lata 1997-2001. Zgodnie z planem roczny budżet zbrojeniowy w 2001 roku miał wynieść 30,7 mld dol., co w kategorii zbrojeń sytuowałoby Koreę Południową w gronie państw zachodnioeuropejskich. Jednak ambitne plany pozostały niezrealizowane w związku z azjatyckim kryzysem gospodarczym w latach 1997-98, który szczególnie negatywnie odbił się na południowokoreańskiej gospodarce. Dodatkowym czynnikiem hamującym rozbudowę sił zbrojnych był wzrost nakładów budżetowych na gwarancje socjalne w związku z oczekiwaniami społecznymi. Dlatego też w 1998 roku Korea Południowa wydała na zbrojenia zaledwie 16,1 mld dol.
Wzrost XXI wieku
Wyraźna tendencja wzrostowa w południowokoreańskich wydatkach na zbrojenia rozpoczęła się w 2001 roku, a dodatkowym impulsem był wybór Roh Moo-hyuna na prezydenta Korei Południowej w 2002 roku. Administracja Roha opowiadała się za trzema filarami – równością w sprawach wewnętrznych, solidarnością w polityce wobec Korei Północnej i niezależnością w polityce zagranicznej. Szczególnie ten ostatni miał wpływ na wzrost nastrojów antyamerykańskich, w związku z czym postawiono na rozwój samodzielnych zdolności militarnych. Ponadto, w 2004 roku USA zapowiedziały zmniejszenie liczby swoich żołnierzy na Półwyspie Koreańskim z 37,5 tys. w 2004 do 25 tys. w 2008 roku (ostatecznie w Korei Południowej stacjonuje 28,5 tys. amerykańskich żołnierzy). W obliczu tych zmian Roh zdecydował się na zwiększenie potencjału militarnego Korei Południowej, zastrzegając, że rodzimy przemysł obronny będzie miał większe znaczenie niż zamówienia u zagranicznych firm zbrojeniowych, co zaniepokoiło zwłaszcza USA. Potwierdzeniem prezydenckich deklaracji był stopniowy wzrost nakładów. W 2001 roku Korea Południowa przeznaczyła na zbrojenia 17,13 mld dol. (2,5 proc. PKB), a w 2007 roku wydatki wyniosły już 22,12 mld dol. (2,6 proc. PKB). O wzroście znaczenia Korei Południowej świadczył również raport Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (Stockholm International Peace Research Institute, SIPRI) z 2006 roku, zgodnie z którym w 2005 roku Korea Południowa zajęła 11. miejsce na świecie pod względem wydatków na zbrojenia (2 proc. światowych wydatków na zbrojenia).
|