System wyborczy
System wyborczy jest to „zespół reguł odnoszących się do sposobu wyrażania przez wyborców swych preferencji oraz do sposobu transformacji głosów na mandaty przydzielane rywalizującym ugrupowaniom”.[1] Uznaje się go za jeden z najważniejszych elementów tworzących system polityczny. Ma za zadanie m. in. wyrazić preferencje wyborców, zagwarantować zwycięzcom legitymizację władzy, wyłonić stabilny układ sił na arenie politycznej oraz odzwierciedlić obraz opinii publicznej w danym państwie. Istnieje wiele rozwiązań i wariantów systemu wyborczego, nie istnieje jednak żaden, który spełniałby stuprocentowo wszystkie wyżej wymienione funkcje. Rozwiązanie, jakie przyjęto w niemieckim Parlamencie Związkowym, jest ciekawe ze względu na swoją złożoność. Ponieważ spora część samej społeczności niemieckiej nie do końca rozumie ten system wyborczy, warto mu się uważniej przyjrzeć.

Cechy systemu wyborczego do Bundestagu
Parlament Związkowy (Bundestag) jest to jedna z dwu izb Zgromadzenia Federalnego (obok Rady Związkowej, czyli Bundesratu). Został on powołany do życia na mocy Ustawy Zasadniczej (Grundgesetz) z 1949 roku. Skład jego jest wybierany w powszechnych wyborach i stanowi reprezentację ogólnonarodową. Jest to jedyny organ, wybierany przez mieszkańców Republiki Federalnej Niemiec (RFN), który reprezentuje ich na płaszczyźnie federalnej. Posłowie do Bundestagu są „przedstawicielami całego narodu, nie są związani nakazami i instrukcjami oraz podlegają tylko swemu sumieniu”.[2]  Siedziba Bundestagu, Reichstag, znajduje się w stolicy RFN, Berlinie.

Według Ustawy Zasadniczej Republiki Federalnej Niemiec posłowie do Niemieckiego Parlamentu Federalnego wybierani są w wyborach „powszechnych, bezpośrednich, wolnych  równych i tajnych." [3] Wybory te mają więc charakter pięcioprzymiotnikowy. Odbywają się co cztery lata, najwcześniej 45, a najpóźniej 47 miesięcy po rozpoczęciu kadencji. W przypadku rozwiązania Bundestagu muszą się odbyć w ciągu sześćdziesięciu dni. Data wyborów ustalana jest przez prezydenta federalnego. Art. 39 Ustawy Zasadniczej informuje, że „(2) Parlament Federalny zbiera się najpóźniej trzydziestego dnia po wyborach.
(3) Parlament Federalny ustala zamknięcie i wznowienie swoich posiedzeń. Prezydent Parlamentu Federalnego może zwołać go wcześniej. Jest on do tego zobowiązany na żądanie jednej trzeciej członków, Prezydenta Federalnego lub Kanclerza Federalnego.” [4]

Nad przebiegiem wyborów pieczę sprawuje Federalna Komisja Wyborcza (Bundeswahlausschuss). Na jej czele stoi Federalny Kierownik Wyborczy (Bundeswahlleiter).

Czynne i bierne prawo wyborcze. Zgłaszanie kandydatów
Czynne prawo wyborcze posiada każdy, kto „ukończył 18 lat, przebywa w RFN co najmniej od 3 miesięcy i nie jest ubezwłasnowolniony lub pozbawiony praw publicznych”. [5] Od 1957r. można również oddawać głos korespondencyjnie.

Co ciekawe, w Ustawie Zasadniczej nie została dokładnie określona liczba wybieranych posłów. Kwestię tę pozostawiono ordynacji wyborczej (Bundeswahlgesetz). Od grudnia 1990r. określiła ona ustawową liczbę posłów na 656. We wrześniu 2002r. dokonano nowelizacji ordynacji i zmniejszono liczbę jednomandatowych okręgów wyborczych z 328 na 299. Stąd ustawowa liczba posłów wynosi obecnie 598. W praktyce jednak liczba ta może się zwiększać dzięki mandatom nadwyżkowym, które zostaną dokładniej opisane poniżej.

Teoretycznie bierne prawo wyborcze przysługuje każdemu, kto skończył 21. rok życia, posiada czynne prawo wyborcze oraz nie został pozbawiony prawomocnym wyrokiem sądowym biernego prawa wyborczego lub prawa do zajmowania urzędów publicznych. Aby osoba mogła startować w wyborach w danym okręgu, jej kandydatura musi zostać poparta 200 podpisami mieszkańców okręgu.

Jeśli osoba pragnie znaleźć się na liście partyjnej, musi wziąć pod uwagę postanowienia ordynacji wyborczej, głoszącej, że „z ramienia partii politycznej może zostać zgłoszona jedynie kandydatura osoby zatwierdzonej w tajnym głosowaniu członków partii lub ich delegatów dla danego okręgu (szczegółowy tryb normowany jest przez postanowienia statutowe partii politycznych)”. [6]