WSPÓŁPRACA  REGIONALNA WOBEC NOWYCH WYZWAŃ

Polityka Unii Europejskiej wobec wschodnich sąsiadów opiera się na uznaniu równości ich decyzji i potrzeb. Wspólne działania Białorusi i Ukrainy będą podstawą do kształtowania  priorytetów a co za tym idzie programów zmian dla tych krajów. Unia Europejska jako cel wybrała budowę komunikacji ponad granicami i podziałami. UE promuje zmiany poprzez edukację administracji i wymianę doświadczeń ludzi różnych kultur. Pierwszy krok to wymiana wiedzy oraz budowa sieci łączącej fachowców, ekspertów, uniwersytety  i instytucje badawcze w Europie.

NA CZYM KORZYSTAĆ?

  Polska jest największym krajem regionu Europy Środkowowschodniej. Regionu, w którym wśród państw Unii Europejskiej często wstępuje lub raczej powinna występować wspólnota interesów. Nasz kraj już od wielu lat stara się uchodzić za lidera tej części Europy, jednak nie zawsze mu się to udaje.   

  W 2006 r. na szycie prezydentów Europy Środkowej w Warnie prezydent Lech Kaczyński nawiązał do idei Międzymorza. Plan ten, wymyślony przez Józefa Piłsudskiego, zakładał stworzenie bloku państw między Niemcami a ZSRR, w którym to Polska odgrywałaby rolę przywódczą. Przedłużeniem tej koncepcji był pomysł tzw. III Europy, czyli koalicji państw pod przewodem Polski, od Estonii po Włochy. Wtedy, pomysły te nie wypaliły, gdyż interesy potencjalnych członków okazały się rozbieżne. Za rządów Prawa i Sprawiedliwości próbowano je w jakiś sposób reaktywować. Wzmocniono nasze stosunki z państwami bałtyckim, Ukrainą i Czechami, lecz kiedy przyszło co do czego to nie udało stworzyć skutecznej koalicji tychże państw m.in. aby przeforsować projekt tzw. pierwiastka czy uzyskać poparcia dla naszego weta blokującego wznowienie rozmów Unia - Rosja.

   Przełom nastąpił dopiero niedawno. Już kilkukrotnie obecna dyplomacja zainicjowała wspólne działania państw Europy Środkowej w ramach Unii, tak było m.in. w sprawie pakietu klimatyczno - energetycznego oraz gdy torpedowano pomysły protekcjonizmu w gospodarce. W wypadku Partnerstwa Wschodniego do współpracy dołączyła również Szwecja. Postulaty jakie Polska chcę przeforsować na unijnym forum są konsultowane z naszymi środkowoeuropejskim partnerami w celu wypracowania wspólnego stanowiska. Nasza dyplomacja stara się również wpływać na jednolite działania w ramach takich organizacji jak Rada Państw Morza Bałtyckiego czy Grupa Wyszehradzka.Rządowi Donalda Tuska udaje się to, czego nie potrafili dokonać jego poprzednicy.

  W drugiej połowie XV wieku dynastia Jagiellonów stworzyła w Europie potężne imperium skupione wokół tzw. mórz ABC, czyli Adriatyku, Bałtyku i Morza Czarnego. Obejmowało ono wiele narodów, wyznań i kultur. Powstało nie na drodze podbojów, lecz dobrowolnych umów i unii. Jagiellońskie państwo dało początek Rzeczpospolitej Obojga Narodów jednego z najsilniejszych krajów XVI i XVII wieku. Upadek tego mocarstwa był największą tragedią w polskiej historii, jednak idee które legły u podstaw jego powstania nigdy nie pozwoliły o sobie zapomnieć.  

  Idea jagiellońska zaprzątała zawsze głowę Józefa Piłsudskiego. W nawiązaniu do niej stworzył on koncepcje federacyjną, która zakładała  że Polska ma utworzyć wraz z Litwą i Ukraina, a być może także z Białorusią jedno, wspólne państwo o charakterze federacyjnym. Realizacji tego projektu służyła m.in. wyprawa na Wilno w kwietniu 1919 roku i na Kijów w maju 1920. Bliski Piłsudskiemu Tadeusz Hołówko roztaczał na łamach socjalistycznego „Robotnika" dość korzystne dla Litwinów propozycje stworzenia wielkiego państwa litewskiego złożonego ze Żmudzi, Litwy, Podlasia, Białorusi i Polesia ze stolicą Wilnie i narodowymi ośrodkami w Mińsku i Kownie. Niestety, projekt upadł. Litwini nie byli zainteresowani kolejną unia z Polską, gdyż widzieli w tym zagrożenie dla swojej narodowej tożsamości. Z kolei, większość Ukraińców nie była gotowa na stworzenia własnego państwa. Ukraiński sojusznik Marszałka, ataman Petrula nie zdołał przekonać do siebie własnego społeczeństwa. Powrót do Polski Jagiellonów w 1920 roku nie powiódł się.

  Należy jednak zaznaczyć, że koncepcja federacyjna była jedynie częścią wielkiej idei prometeizmu. Piłsudski dążył do zamknięcia Rosji w jej granicach etnicznych, jak to nazywał: „rozcięcia Rosji po szwach narodowościowych". Miało to uchronić Polskę przed rosyjskimi imperialistycznymi tendencjami. Toteż przez całe 20 - lecie piłsudczycy aktywnie wspierali wszelkie dążenia separatystyczne na terenie ZSRS. Nazwa prometeizm wymyślona przez płk. Schaetzela wzięła się z greckiego mitu o Prometeuszu, który był przykuty do skał Gruzji. Prometeizm, w rezultacie, także zakończył się fiaskiem. Pomimo, że cały projekt traktowano bardzo poważnie, to separatyści byli postrzegani przez polskich działaczy tylko jako drogo opłacani dywersanci. Idee Marszałka Piłsudskiego stały się również podstawą projektów Jerzego Giedroycia, postulujących ścisły związek  Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy jako suwerennych partnerów (tzw. koncepcja ULB).