Litwa należy do państw, których losy szczególnie gęsto splatały się w historii z losami Polski. Kiedy dzisiaj spoglądamy w przeszłość - i tę odległą, i tę niedawną - nasze postrzeganie dziejów Polski i Litwy okazuje się bardzo niejednorodne; brak w nim ciągłości. Z jednej strony wspomnienia ery jagiellońskiej czy ponad dwóch wieków istnienia Rzeczypospolitej Obojga Narodów przywołują wizję chwały, wielkości, budowanej wspólnie przez Polaków i Litwinów, a także wspólnej niedoli. Z drugiej strony pamięć okresu międzywojennego, II wojny światowej i trwającego do dziś okresu po rozpadzie bloku sowieckiego podsuwa nam obraz nieprzerwanego łańcucha wrogości, strachu, uraz, różnorodnych szykan. To ten drugi obraz, jako powstały w nowszych czasach, wywiera większy wpływ na sposób, w jaki dzisiaj patrzą na Litwę Polacy, a zwłaszcza środowiska takie, jak nasze - prawicowe czy nacjonalistyczne.

   Człowiek ma skłonność do generalizowania w przestrzeni i czasie. Cechy swego bezpośredniego otoczenia podświadomie bierze za cechy właściwe wszystkim miejscom na ziemi, a kształt świata istniejący za jego życia uważa właściwie za odwieczny. Na ogół trudno mu sobie wyobrazić, że świat mógł kiedyś wyglądać zupełnie inaczej. Jednego z niezliczonych przykładów tej tendencji dostarczają wyobrażenia współczesnego człowieka na temat budowy państwa. Nie mieści się w nich inny model wspólnoty państwowej, niż współczesny: państwo podzielone terytorialnie na jednakowe jednostki organizacyjne.