24 Września parlament Gruzji przyjął w pierwszym czytaniu projekt poprawek do obowiązującej konstytucji. Zmiany osłabią rolę prezydenta i wzmocnią stanowisko premiera i parlamentu. Opozycja twierdzi, że zostały one skrojone na potrzeby prezydenta Saakaszwilego, który nie może kandydować na najwyższe stanowisko państwowe trzeci raz pod rząd. Czy postanowił więc wzorem Putina zostać premierem?

Zgodnie z konstytucją Gruzji z 24 sierpnia 1995 roku Gruzja to republika o modelu prezydenckim. Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych, co daje mu silny mandat społeczny a dodatkowo to na jego wniosek Rada Najwyższa (parlament) powołuje premiera. Zmiany przegłosowane 24 września (dokument przyjęto 123 głosami przeciw 4) muszą przejść jeszcze przez drugie czytanie podczas, którego być może zostaną uwzględnione uwagi Komisji Weneckiej Rady Europy, która opiniowała projekt. Władza zadbała też o konsultacje społeczne dokumentu jednak bardzo silne poparcie obozu rządzącego podczas niedawnych wyborów samorządowych wskazuje, że Gruzini i tak zaakceptują wszelkie poczynania Saakaszwilego (grafika przedstawia szczegółowy rozkład głosów).

Część wyborców poparła obóz obecnego prezydenta szczerze, ale sporo z nich zrobiło to w obawie przed ewentualnym chaosem jaki powstałby po upadku Saakaszwilego. Gruzja straciła już sporo (Abchazja, Osetia Południowa), ale nadal ma wiele do stracenia, bo nie jest przecież krajem jednolitym. Adżaria, która pod kontrolę Gruzji wróciła dopiero w 2004 roku jest tego najlepszym przykładem. Wojska rosyjskie opuściły jej terytorium (a tym samym Gruzji) dopiero w 2007 roku, rok później były już w Abchazji i Osetii. Właśnie dlatego dla Gruzinów najważniejszy jest spokój i stabilizacja a Saakaszwili je zapewnia. Zresztą wzrost autorytaryzmu prezydenta nie przeczy rozwojowi gospodarczemu Gruzji o czym przekonali się np. Swanowie zamieszkujący Swanetię, obszar na wschód od Abchazji wpisany na listę UNESCO. Rządy Zjednoczonego Ruchu Narodowego (partii rządzącej) uczyniły z tego obszaru atrakcję turystyczną i wizytówkę Gruzji.

Przedstawiam zarys najważniejszych wątków rozmowy Marcina Olejnika z Giorgim Chaindrawą, która ukazała się w najnowszym numerze Nowej Europie Wschodniej. Chaindrawa to reżyser i polityk, uczestnik rewolucji róż i były współpracownik prezydenta Saakaszwilego. Dziś pozostaje w opozycji do „autorytarnego reżimu prezydenta Gruzji”.

Chaindrawa twierdzi, że:

• Po wojnie pięciodniowej w 2008 roku zmiana rzeczywistości gruzińskiej jest niemożliwa bez udziału Rosji (w kontekście nadchodzących wyborów prezydenckich)
• „Prozachodni” Saakaszwili to w istocie polityk prorosyjski. Jego decyzje umożliwiły penetrację rosyjską w Gruzji a spora część kraju pozostaje pod okupacją Moskwy. Nie chodzi tu paradoksalnie o terytoria Abchazji i Osetii Południowej, ale np. „eszerskie laboratorium tektoniczne”, które jest potężną bazą wojskową oddzieloną od Tbilisi tylko 70 kilometrami przestrzeni. Innym przykładem może, być baza floty rosyjskiej, która leży 20km od największego portu gruzińskiego Poti.
• Gruzja to strategiczny kraj z geopolitycznego punktu widzenia. To tędy biegnie najkrótsza droga przesyłów surowców energetycznych i towarów na linii wschód- zachód. Ta droga znajduje się 8km od rosyjskich baz wojskowych… Pomoc zachodnia pozwala trwać nie tyle niepodległej Gruzji, co prezydenckiemu obozowi władzy. Subsydia nie docierają do społeczeństwa, co powoduje 80% odsetek ubóstwa poza Tbilisi.
• Saakaszwili został prezydentem dzięki pomocy Szewardnadzego a nie w opozycji do niego jak twierdzi zachodnia opinia publiczna. Dzięki poparciu USA i administracji Busha Saakaszwili został prezydentem „mimo fałszerstw wyborczych” i braku drugiej tury wyborów. „Reżim” Saakaszwilego doprowadził w kraju do cenzury, mnożącej się liczby więźniów politycznych i znieważania opozycji. „Gruzja to jedyny kraj, w którym na czele służb specjalnych i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych stoi ten sam człowiek”.
• Saakaszwili „studiował w radzieckiej akademii dyplomatycznej. Tam nie trafiały osoby przypadkowe”. Chaindrawa dodaje także, że wuj prezydenta Gruzji- Temur Alasania, był funkcjonariuszem MSZ w ZSRR i to on „pomógł” Saakaszwilemu dostać się na studia. Prezydent Gruzji służył przez trzy lata w KGB o czym pamięta dziś mało osób.
• Saakaszwili nie dotrwa do wyborów w 2013 roku. Jedyny realny kandydat na prezydenta Gruzji to Irakli Alasania- człowiek niezależny. Były ambasador Gruzji w Rosji Ważę Lordkipanidze to „ostatni I sekretarz Komsomołu” a Lewan Gagecziladze już wygrał z Saakaszwilim, ale wybory zostały sfałszowane, więc nie ma sensu znów go wystawiać.

Z zainteresowaniem obserwuję przeobrażenia polskiej polityki zagranicznej, których symbolem staje się Radosław Sikorski. To pierwszy szef MSZ, który dostrzegł anachronizm doktryny Giedroycia i realny status Polski na arenie międzynarodowej. Postępująca degradacja mocarstwowego mitu odsłania nowe sposoby działania polskiej dyplomacji i ostateczne odcięcie się od sanacyjnego wzorca.

Wzorem Becka

Józef Beck, był ojcem nowożytnej „polskiej mocarstwowości”, która zakończyła swój żywot w pierwszych dniach września 1939 roku. Anthony Eden pisał w swoich pamiętnikach o polityce uprawianej przez Becka w następujący sposób:

Nie od dziś wiadomo, że grono antychrystów czyha na każde potknięcie matki Rosji. Siły ciemności stają się szczególnie aktywne w momentach trudnych dla świętej Rusi a okres wielkich przemian jakie zapoczątkowało ogłoszenie doktryny Medwiediewa nie jest w tym przypadku wyjątkiem.

Asymetria interesów