Czy zjawisko opisywane przez Ortegę y Gasseta czyli „ Bunt mas ” dokonał się?

Nie mam wątpliwości że tak. Początek buntu mas można datować na drugą połowę XIX wieku w Europie, kiedy to miliony bezimiennych ludzi, poprzez rozmaite ruchy społeczne zdało sobie sprawę, że dzięki swojej liczebności mogą narzucić swoje zdanie elitom i przez to zdobyć realną kontrolę nad państwem. Jaki był cel owego buntu? Odebrać władzę w państwie elitom ? Sprawić aby państwo w ten sposób stało się bardziej demokratyczne, lepiej wywiązywało się ze swoich zadań?

Nie. Bunt mas nie był procesem świadomym, ponieważ masa nie jest świadoma tego co robi, wystarczyło tylko sprytnie podsunąć jej pożądane rozwiązania. Było i jest to działanie chaotyczne, które jednak, ze względu na swoją skalę implikuję zmianę całego systemu władzy. Zwolennicy egalitaryzmu powiedzą: No tak, masy zdobyły władzę i narzucają swoją wolę elitą, a samo państwo jest odbiciem społeczeństwa. Przez to więcej osób ma dostęp do władzy i realny wpływ na losy państwa. Powstaje natychmiast wątpliwość i pytanie: jakiego państwa i społeczeństwa chcemy? Chcemy państwa na czele którego stoją świadome i wybitne jednostki, które potrafią spojrzeć na interes państwa szerzej niż nakazuje to partykularny interes, czy chcemy państwa byle jakiego, pozbawionego wyrazu i zdania, które jest sterowane przez emocje ( taka jest masa )?