Unia Europejska apelująca o poszukiwanie zbieżności poglądów między elastycznością a bezpieczeństwem, za wzór dla innych krajów przedstawia Danię, opierającą swoje funkcjonowanie na modelu flexicurity. Sygnały płynące z Brukseli potwierdzają, że duński układ nie tylko zyskał uznanie, ale stopniowo staje się wzorcowym programem przemian przybierającym rangę europejskiego lekarstwa na systemowe bolączki kontynentu.

"Nowe podejście" czyli program odnowy Unii Europejskiej
Społeczna Europa w gospodarce światowej, oparta na zatrudnieniu i równych szansach dla wszystkich to cel, jaki zapisany został w zreformowanej Agendzie Społecznej, obejmującej czas do 2010 r. (Communication from the Commission on the Social Agenda, Brussels 9.2.2005 r., COM (2005) 33 final, s. 3). W obliczu tych postanowień Wspólnota Europejska zdecydowała się podjąć działania, zmierzające do zapewnienia takiego rozwoju Unii, którego fundamenty oparte zostałyby na trwałym i zrównoważonym wzroście gospodarczym, stabilności cen oraz konkurencyjnej gospodarce rynkowej nastawionej na pełne zatrudnienie. Priorytetowe znaczenie w procesie tym odgrywać zaczęła potrzeba unowocześnienia i modernizacji europejskiego modelu społecznego oraz działania na rzecz zapewnienia wewnętrznej spójności w wymiarze ekonomicznym, społecznym i środowiskowym.

Zgodnie z przewidywaniami wzmocnienie potencjału Wspólnoty, opartego o nową, europejską strategię, dokonywać miałoby się poprzez przeniesienie punktu ciężkości na stronę aktywnych działań zmierzających do zapewnienia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, gwarantujących realizację i rozwój priorytetów ekonomiczno-społecznych (Growth and jobs: working together for Europe’s future. A new start for the Lizbon strategy, 2005, s. 17).

Postulaty te przybierają duże znaczenie, szczególnie pod względem pogłębiających się dysproporcji występujących między krajami rozszerzającej się Wspólnoty Europejskie. Najbardziej widoczne różnice dają się zaobserwować w ramach europejskich rynków pracy, opierających swoje funkcjonowanie na odmiennej strukturze i przestarzałych mechanizmach funkcjonowania. W państwach członkowskich stopa zatrudnienia pozostaje poniżej zapisanego w Agendzie Lizbońskiej celu 70%, zmienionego w 2005 r. na 67%. W tym gronie jedynie Danii, Szwecji, Niderlandom i Zjednoczonemu Królestwu, udało się osiągnąć 70% cel, podczas gdy w Polsce wynosi one jedynie 51,2%. (1)

Duński model bezpieczeństwa socjalnego
Dania to kraj zaliczany to grona państw posiadających jedną z najlepiej rozwiniętych gospodarek na świecie. Standard życia i poziom wydatków związanych z świadczeniami socjalnymi należą do jednych z najwyższych w Europie, co wynika z faktu, że kraj ten od wielu lat realizuje założenia państwa opiekuńczego. Koszty związane z szeroko rozwiniętą ofertą socjalną pokrywane są w ramach jednych z najwyższych w Europie podatków od dochodów osobistych.(2)  

Bez wątpienia do największych osiągnięć polityki społecznej państwa duńskiego należy zaliczyć stworzenie rynku pracy charakteryzującego się rozwiniętymi mechanizmami gwarantującymi bezpieczeństwo socjalne przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu jego elastyczności. Dania to przykład kraju mającego jeden z najlepiej zorganizowanych i funkcjonujących rynków pracy, charakteryzujący się wysokim poziom zatrudnienia w stosunku do ogółu populacji. Na 5,2 mln mieszkańców 2,9 mln to osoby pracujące, co wynika między innymi z wysokiego udziału kobiet na rynku pracy (Dawidowska, 2006, s. 1-2).Taki stan rzeczy poprzedzony został jednak okresem licznych spadków i wzlotów, które miały miejsce w latach 90. XX wieku. Pierwszy z nich objął lata 1990-1994, kiedy to zanotowano spadek liczby osób pracujących, z 73,9% w 1990 r. do 72,3% w 1994 r. Wraz z rokiem 1995 rozpoczęła się stopniowa poprawa, której najlepsze efekty można było zaobserwować w 2000 r., kiedy to wskaźnik zatrudnienia osiągnął poziom 76,3%

Od państwa socjalnego do państwa minimum (3) (Rasmussen, 1993)
Królestwo Danii to kraj zaliczany do grona państw reprezentujących skandynawski model państwa dobrobytu społecznego, ukształtowanych pod silnym wpływem myśli socjaldemokratycznej i zliberalizowany na skutek zaburzeń lat 90. XX wieku. Przeobrażenia gospodarcze, w szczególności zaś zjawisko recesji, przyspieszenie technologiczne oraz istotne zmiany w strukturze społecznej miały istotne przełożenie na wzrost liczby osób pozostających bez pracy. Podjęte działania, zwłaszcza w zakresie funkcjonowania rynku pracy, doprowadziły do sytuacji, w której stopa bezrobocia w Danii stopniowo zaczęła obniżać się  9,6% w 1993 r. do 4,8% w 2005 r., przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby osób zaliczanych do grona długotrwale bezrobotnych. Specjalnie na potrzeby walki z bezrobociem stworzone zostały także nowe mechanizmy rynku pracy, które oparte zostały na założeniu, że poprzez odpowiednie działania możliwe jest osiągnięcie kompromisu między konkurencyjnością, a priorytetami państwa dobrobytu społecznego.

Największym jednak osiągnięciem i jednocześnie jedną z najlepszych odpowiedzi na wyzwania społeczne stojące przed Europą stał się zbudowany i preferowany od wielu lat w Danii model elastycznego bezpieczeństwa (Wilthagen, Tros, 2004, s. 172) nazywany potocznie FLEXICURITY lub strategią „postderegulacji” (Keller, 2000, s. 291–300).

Flexicurity to neologizm, powstały na skutek połączenia ze sobą dwóch angielskich wyrazów: flexibility (elastyczność, giętkość, podatność) oraz security (bezpieczeństwo, gwarancja, ochrona), który zbudowany został na potrzeby przygotowanego w 1999 roku programu reform w ramach struktury rynku pracy (Keller, 2000, s. 291–300), (Madsen, 2004, s. 188–206). W duńskich realiach termin ten stanowi odpowiedź na to, w jaki sposób osiągnąć konkurencyjną gospodarkę, wysoki stopień zatrudnienia, gwarancję bezpieczeństwa socjalnego oraz sprawne finanse publiczne (Nectoux, Maesen, 2003, s. 2). Sens flexicurity, sprowadzający się do dwóch słów elastyczność i bezpieczeństwo, buduje układ określany bardzo często mianem „złotego trójkąta” (Kądziorska, 2005, s. 225), którego wierzchołki tworzą filary duńskiego systemu dobrobytu społecznego. Pierwsza z części tego układu budowana jest przez SILNY I ELASTYCZNY RYNEK PRACY funkcjonujący w oparciu o dwie zasady: „pewność zatrudnienia zamiast pewności miejsca pracy” oraz „nowe szanse osobiste dzięki gotowości do zmian przy ograniczonym ryzyku” (Mendza – Drozd, 2006). Duńska elastyczność sfery pracy ujawnia się w czworaki sposób. Pierwszym tego przejawem jest zewnętrzna elastyczność ilościowa (Lang, s. 5), charakteryzująca się liberalnym prawem pracodawców w zakresie swobodnego zwalniania i zatrudniania osób (4),  na co składa się bardzo krótki okres wypowiedzenia, relatywnie długi okres zatrudnienia próbnego oraz niskie odprawy. Zapisy te, przy wysokim poziomie zatrudnienia połączonym z wysokimi zasiłkami dla osób bezrobotnych, przyjmowane są zarówno przez pracodawców, jak i pracobiorców bez większych sprzeciwów. W Danii ryzyko utraty miejsca pracy, szczególnie w okresach zastojów i recesji jest duże, jednak sieć bezpieczeństwa socjalnego w postaci wysokich zasiłków finansowanych ze środków publicznych i podatków oraz działania podejmowane w ramach aktywnej polityki przeciwdziałania bezrobociu, łagodzą niepokoje i przyczyniają się do tego, że Duńczycy akceptują taką politykę. Drugim czynnikiem doskonale opisującym mechanizmy w ramach duńskiego rynku pracy jest wewnętrzna elastyczność ilościowa, wynikają z układu zbiorowego, ściśle określającego okoliczności zwiększania i zmniejszania zatrudnienia, umożliwiające dzielenia czasu pracy na krótsze okresy, płynność godzin w trakcie roku oraz pracę w ramach niepełnego etatu i systemu nadgodzin. Uzupełnieniem takiej struktury są: elastyczność funkcjonalna, oznaczająca zmiany funkcji i pozycji w ramach struktury pracy, ujawniające się wieloetatowością i elastyczną organizacją pracy oraz elastyczność płac uzależnioną od wydajności lub wyników pracy (Andersen, Mailand, 2005, s. 16).