|
Maciej Pietruszewski: Csángó - tajemnicza mniejszość Europy |
|
|
|
Maciej Pietruszewski
|
|
08.06.2008. |
|
Wciąż nie jest jasne kim właściwie są zamieszkali w środkowej i wschodniej Rumunii Csángó (czyt. czango). Sami uważają się, zgodnie z lokalną tradycją, za potomków przybyłych ze stepu Hunów. REKLAMA
Strona 1 z 7 Dowody lingwistyczne łączą ich z węgierską grupą etniczną, jednak władze rumuńskie w ogóle negują tą węgierskość. Sami Csángó zaś nigdy nie mieszkali w ramach państwa węgierskiego, choć czasem się za Węgrów w sensie etnicznym uważają.
Narodowość we współczesnym rozumieniu dla Csángó jest pojęciem niejasnym. Nie wykazują oni przywiązania do ziem przez nich zasiedlonych, więc tożsamość, która nierozerwalnie łączy się z zakorzenieniem w konkretnym miejscu, u nich się nie wykształciła. Mimo, że żyją w środku Europy, to w ich zwyczajach i wierzeniach można dostrzec schedę po koczowniczych Azjatach. Ukształtowali się oni w czasach przedeuropejskiej przeszłości, kiedy granice i tożsamość narodowa były kwestiami umownymi. Czy więc można ich bezsprzecznie zaliczyć do jakiegoś konkretnego narodu w sytuacji, gdy sami nie utożsamiają się w pełni z żadnym współcześnie istniejącym społeczeństwem?
Społeczność Csángó jest jedną z najmniejszych i najmniej poznanych mniejszości w Rumunii. Co do węgierskości czy rumuńskości tej grupy cały czas trwają dyskusje. Literatura przedmiotu koncentruje się na etnicznym pochodzeniu Csángó i stara się za pomocą historycznych, lingwistycznych i etnograficznych wskazówek udowodnić ich korzenie. Co ciekawe, sami Csángó nie biorą udziału w owej dyskusji dotyczącej ich samych, utożsamiają się oni zarówno z Rumunami, jak i z Węgrami. Być może jest to najwłaściwsze podejście do tego tematu, gdyż można u nich zaobserwować niezaprzeczalne dowody powinowactwa z każdą z będących w konflikcie o „prawo do Csángó” narodowości.
Ażeby zrozumieć przyczynę tego zróżnicowania etnicznego Csángó, trzeba się przyjrzeć geograficznemu umiejscowieniu samej Rumunii. Leży ona w północno-wschodniej części wielkiego pomostu lądowego pomiędzy Azją Mniejszą, a Europą Środkową oraz na bezpośrednim przejściu między Bałkanami a Europą Wschodnią. Górskie pasmo Karpat tworząc nieprzekraczalną zaporę kierowało masy wędrujących ludów na szlak przez Nizinę Wołoską i Wyż Mołdawski (tereny współcześnie zasiedlone między innymi przez Csángó).
Mozaika ludów przemieszczających się przez nizinę wywarła wielki wpływ na kształtowanie się miejscowej rdzennej ludności. Nadal można odnaleźć świadectwa tych procesów. Nazwy geograficzne mają z reguły długie istnienie i mogą wiele powiedzieć o historii danego obszaru, w przypadku Rumunii świadczą o mozaice ludów przemierzających jej ziemie. Pozostałością po wpływach greckich i rzymskich są nazwy takie jak Sinoe, Istria, Roman, czy sama nazwa państwa pochodząca z łaciny – România. Występują też nazwy słowiańskie: Bucareşti, Slava Rusâ. Najbardziej interesujące, dające pewne wyobrażenie o kształtowaniu się Csángó, są wpływy ludów stepowych. Takie więc miejscowości jak Peceneaga i Pecinega w Dobrudży przywodzą na myśl Pieczyngów, a Comani – Kumanów, zwanych inaczej Połowcami. W zachodniej części kraju w największym natężeniu występują nazwy wyraźnie nawiązujące do języka węgierskiego i Węgrów – Iratoşu, Uivar, Ungureni (w języku rumuńskim Ungur znaczy „Węgier”). W większym rozproszeniu znaleźć można też nazwy niemieckie lub wspominające o Niemcach, np. Johannisfeld, Germană, Pietra Neamţ (rumuńskie potoczne neamţ oznacza słowo “niemiecki”). Południowe partie kraju zawierają świadectwa o wyraźnie wschodnich brzmieniach – Calafat, Asan-Aga,
Chadży-Abduł, Czadyr-Łunga.
Przegląd nazw geograficznych Rumunii prowadzi do wniosku, że jest to kraj, którego dzieje sięgają głęboko w historię Europy i Wschodu oraz, że w ciągu stuleci podlegał on oddziaływaniu całego szeregu narodów i kultur (oprócz wcześniej wymienionych istnieją archeologiczne świadectwa obecności m.in. Gotów, Hunów, Gepidów, Awarów, Bułgarów). Być może właśnie dzięki temu wykształcili się Csángó?
|
|
|
W trakcie nieformalnego spotkania Rady Europejskiej w Brukseli (23.05) przywódcy państw UE nie znaleźli porozumienia w sprawie środków koniecznych do osiągnięcia wzrostu gospodarczego w Europie. 
Fala kryzysu finansowego, która w 2009 roku przelała się ze Stanów Zjednoczonych na kontynent europejski uderzyła w najsłabsze punkty gospodarek państw Unii Europejskiej, pogarszając sytuację w sektorze bankowym i/lub powodując zadłużenie finansów publicznych ponad progi...
