|
1. Geneza. W połowie XIX wieku doszło do zjednoczenia Mołdawii i Wołoszczyzny - dwóch księstw naddunajskich. W 1861 r. zebrało się w Bukareszcie Zgromadzenie Narodowe, uroczyście proklamujące unię obydwu księstw. Nowe państwo oficjalnie przyjęło nazwę Rumunia, a pierwszym władcą był książę Aleksander Ion I Cuza. Nadal jednak formalną zwierzchność na Rumunią posiadał sułtan Turcji. REKLAMA
Strona 1 z 8 Książę Cuza nie utrzymał długo swojej władzy i został odsunięty od niej podczas przewrotu wojskowego z 22 lutego 1866 r. Nowym władcą został Książę Karol Hohenzollern-Sigmaringen. W lipcu w 1866 roku Zgromadzenie Narodowe uchwaliło konstytucję, która wprowadzała w Rumunii monarchię konstytucyjną. Powstał dwuizbowy parlament składający się z Izby Deputowanych i Sejmu. Powstały cztery grupy wyborców podzielonych według kryterium majątku lub wykształcenia. Do pierwszej grupy zaliczali się wielcy właściciele ziemscy, druga grupa (tzw. kuria) to właściciele średniej majątków ziemskich, trzecia kuria to ludność zamieszkała w miastach (o odpowiednim cenzusie majątkowym lub wykształceniu), do ostatniej należeli chłopi i robotnicy, którzy nie wybierali bezpośrednio deputowanych, lecz głosowali bezpośrednio przez delegatów. Władcy zachowali mimo wszystko silny wpływ na sprawy państwowe (powoływanie rządu, rozwiązywanie parlamentu, zatwierdzanie bądź odrzucanie ustaw). Rumunia formalnie ogłosiła swoją niepodległość w maju 1877 roku, co wynikało z międzynarodowego osłabienia pozycji Turcji. W 1880 r. wielkie mocarstwa europejskie formalnie uznały Rumunię jako państwo niepodległe i w pełni suwerenne. W kilka lat po kongresie w Berlinie w 1881 r. Rumunię ogłoszono królestwem. W czasie pierwszej wojny światowej Rumunia wzbogaciła się o nowe terytoria. Obszar Rumunii powiększył się o ponad 150 tys. km2, a liczba mieszkańców wzrosła niemal dwukrotnie (1918 r. niemal 17 mln mieszkańców). W 1922 r. Ferdynand I został koronowany na króla zjednoczonej Rumunii, a w marcu 1923 r. uchwalono nową konstytucję. Według nowej konstytucji władzę ustawodawczą mieli wykonywać wspólnie monarcha i dwuizbowe przedstawicielstwo narodowe, czyli Izba Deputowanych i Senat. W pracach nad ustawami miała uczestniczyć Rada Ustawodawcza, u której zasięganie opinii było obowiązkowe. Wyjątkiem była ustawa budżetowa. Żadna ustawa nie mogła być ogłoszona bez zgody monarchy. Deputowani byli wybierani w pięcioprzymiotnikowych wyborach. W skład Senatu wchodzili senatorowie wybierani przez obywateli oraz senatorowie z mocy prawa (np. następca tronu, metropolici krajowi). Monarcha mógł rozwiązać parlament w całości lub tylko jedną z izb. Władzę wykonawczą sprawował rząd, który działał w imieniu króla. Odpowiedzialność za akty monarchy ponosili ministrowie ( w myśl art. 87 konstytucji każdy akt monarchy wymagał kontrasygnaty danego ministra), co wynikało z nietykalności króla. Istniała także instytucja, która miała prawo orzekania o konstytucyjności ustaw. Był to Najwyższy Sąd Kasacyjny i Sprawiedliwości. W lutym 1938 r. doszło w Rumunii do bezkrwawego zamachu stanu. Dokonał go następca Ferdynanda I Karol II. Przejął on pełnię władzy w państwie i rozwiązał wszystkie partie polityczne. Uzasadniono te posunięcia koniecznością ochrony państwa przed destabilizacją i chaosem, do którego doprowadził rząd "narodowo-chrześcijański" W 1938 roku uchwalono nowa konstytucję, która została przyjęta w drodze plebiscytu. Władza została skoncentrowana w rękach monarchy, który w nowej konstytucji został nazwany głową państwa (art.30).
|