W połowie XIX wieku doszło do zjednoczenia Mołdawii i Wołoszczyzny - dwóch księstw naddunajskich. W 1861 r. zebrało się w Bukareszcie Zgromadzenie Narodowe, uroczyście proklamujące unię obydwu księstw. Nowe państwo oficjalnie przyjęło nazwę Rumunia, a pierwszym władcą był książę Aleksander Ion I Cuza. Nadal jednak formalną zwierzchność na Rumunią posiadał sułtan Turcji.

C. Rząd Rumunii.

a) Powoływanie rządu.

Kandydata na premiera desygnuje prezydent. Jednak wcześniej zasięga opinii partii, która ma bezwzględną większość w parlamencie, jeżeli nie ma takiej partii, odwołuje się do partii zasiadających w parlamencie. Kandydat na premiera ma 10 dni aby zwrócić się do parlamentu o wyrażenie wotum zaufania, po wcześniejszym przedstawieniu programu nowego rządu oraz jego składu. Program i skład rządu rozpatrywane są na wspólnym posiedzeniu Izby Deputowanych i Senatu. Wotum zaufania wyrażane jest większością głosów deputowanych i senatorów.

Konstytucja stwierdza, że członek rządu może łączyć swoją funkcję ministra z mandatem deputowanego lub senatora. Nie może natomiast pełnić żadnych funkcji w ramach płatnego przedstawicielstwa w organizacjach handlowych.

b) Premier.

Premier kieruje i koordynuje pracami rządu, przestrzegając przy tym aby żaden z ministrów nie wykraczał poza swoje kompetencje. Przedstawia Izbie Deputowanych i Senatowi sprawozdania z funkcjonowania rządu i realizowania poszczególnych zadań. Premierem zostaje lider partii, która zdobyła największą ilość mandatów w Izbie.

c) Uprawnienia rządu.

· podejmuje uchwały;

- w celu zorganizowania wykonywania ustaw;

· wydaje rozporządzenia;

Uchwały i rozporządzenia podejmowane przez rząd podpisywane są przez premiera i parafowane przez ministrów.

d) Odpowiedzialność rządu.

Rząd oraz poszczególni ministrowie odpowiedzialni są tylko przed parlamentem. Prawo ukarania członka rządu przysługuje Izbie Deputowanych, Senatowi oraz prezydentowi. Sprawami postawienie premiera lub poszczególnych ministrów w stan oskarżenia zajmuje się Sąd Najwyższy.

e) Stosunki miedzy parlamentem a rządem.

W ramach kontroli parlamentarnej nad rządem, przewodniczący rządu zobowiązany jest do przedkładania Izbie Deputowanych lub Senatowi informacji lub dokumentów, których te zażądają. Członkowie rządu mogą uczestniczyć w obradach parlamentarnych, w przypadku gdy parlament zażąda ich obecności, wtedy udział w obradach jest obowiązkowy. Rząd oraz poszczególni ministrowie mają obowiązek udzielenia odpowiedzi na wnoszone przez deputowanych lub senatorów interpelacje i zapytania.

Izba Deputowanych i Senat mogą na wspólnym posiedzeniu cofnąć wotum zaufania udzielone rządowi, poprzez uchwalenie wotum nieufności głosami większości deputowanych i senatorów. Wniosek o wotum nieufności może być zgłoszony przez co najmniej jedną czwartą ogólnej liczby deputowanych i senatorów.

D. Inne elementy systemu.

a) Władza sądownicza.

Według konstytucji sędziowie są niezawiśli. Funkcja sędziego jest niepołączalna z pełnieniem jakiejkolwiek funkcji publicznej czy prywatnej. Wyjątkiem są funkcje dydaktyczne w szkolnictwie wyższym.

b) Trybunał Konstytucyjny.

Trybunał Konstytucyjny składa się z 9 sędziów mianowanych na okres 9 lat. Trzej sędziowie mianowani są przez Izbę Deputowanych, trzej przez Senat i trzej przez prezydenta. Skład TK odnawiany jest co trzy lata. Sędziowie TK wybierają spośród jego członków przewodniczącego w głosowaniu tajnym. Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego muszą mieć wyższe studia prawnicze, wysokie kwalifikacje zawodowe oraz co najmniej 18 lat stażu zawodowego w działalności prawniczej lub w wyższym szkolnictwie prawniczym.

Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego:

· orzeka o zgodności ustaw z konstytucją;

· zajmuje stanowisko w sprawach zgodności z Konstytucją regulaminów izb parlamentu;

· czuwa nad przestrzeganiem procedury dotyczącej wyboru Prezydenta Rumunii i stwierdza ważność wyborów;

· wyraża opinię w sprawie wniosku o zawieszenie Prezydenta Rumunii w jego funkcji;

· czuwa nad przestrzeganiem procedury dotyczącej organizowania i przeprowadzania referendum i stwierdza ważność jego wyników.

c) Izba Obrachunkowa.

Izba Obrachunkowa sprawuje nadzór nad wykorzystywaniem środków finansowych państwa oraz sektora publicznego.

d) Komisja Mediacyjna.

Ważnym organem wewnętrznym parlamentu rumuńskiego jest Komisja Mediacyjna. Kiedy jedna z izb przyjmie projekt ustawy lub wniosek ustawodawczy w innej redakcji, niż uchwalona przez drugą izbę, istnieje konieczność wszczęcia postępowania mediacyjnego.

e) Podział administracyjny.

Rumunia, od 1999 roku posiada trójstopniowy układ administracji publicznej: gmina, okręg administracyjny, województwo

Za zarządzanie na najniższym szczeblu lokalnym odpowiedzialne są gminy, wzorowane na doświadczeniach francuskich commune(odpowiednik gmin). W 2686 takich ośrodkach municipalnych skupia się administracja ponad 13 tysięcy wsi i miasteczek. Municipuim zarządza pimar, zaś jego urząd nazwa się primaria.

Drugi szczebel władzy stanowią terenowe okręgi administracyjne, w liczbie 272 . Ich siedziby znajdują się w miastach, wśród których 72 ma charakter okręgów municypalnych. Najwyższym ośrodkiem władzy struktur lokalnych jest województwo (judetel). Rumunia jest podzielona na 41 województw, na czele których zasiada reprezentujący rząd Rumunii prefekt, zaś samorząd reprezentuje rada wojewódzka z przewodniczącym (prezydentem) na czele.

4. Podsumowanie

System ustroju społeczno-politycznego jest uregulowany Konstytucją Rumunii, uchwaloną przez Zgromadzenie Konstytucyjne w dniu 21.11.1991r i przyjętą w referendum 8 grudnia 1991r. Zawiera ona m.in. fundamenty trójpodziału władzy. Profile trzech filarów władzy państwa jedynie w szczegółach różnią się od większości systemów stosowanych w krajach europejskich. System samorządu terytorialnego i swobód obywatelskich odpowiada powszechnym rozwiązaniom w Europie.

Rumunia jest członkiem NATO - traktat został przyjęty 29.03.2004r. w Waszyngtonie.

U podstaw władzy ustawodawczej stoi dwuizbowy parlament, składający się z: Izby Deputowanych i Senatu.

Głową państwa - jego najwyższą osobą jest prezydent.

Gabinet rządowy tworzą ministrowie odpowiedzialni za funkcjonowanie podległych im resortów. Na czele rządu stoi premier.

Uzupełnieniem systemu państwa jest filar władzy sądowniczej. Niezawisłe organy sądowe na czele z Sądem Najwyższym są gwarantem przestrzegania prawa w państwie rumuńskim.

W Rumunii istnieje jeszcze spora niedoskonałość w procesie podejmowania decyzji jak i w procesach legislacyjnych.

Istnieje zbyt duży wpływ rządu w sytuacjach wyjątkowych, który powinien zostać zmniejszony, przynajmniej tak wynika z raportu UE. Wzrosnąć natomiast powinna uwaga i szczegółowość parlamentu w procesie uchwalania ustaw.

Źródła:

Witold Brodziński, Parlament Rumunii, Warszawa 2002.
http://www.gov.ro/engleza/index.php http://www.presidency.ro/ http://www.cdep.ro/
http://domino.kappa.ro/guvern/constitutia-e.html
http://www.fifoost.org/EU/strategy_en_2002/node56.php
http://www.consul-romania.pl/romania/consti.html
http://www.senat.ro/PaginaPrincipala.aspx