Przez długi czas stosunki wzajemne pomiędzy Chinami a RPA były delikatnie mówiąc niezbyt intensywne. Oba państwa dzieli ogromna odległość, język, kultura, a przez długi czas na wzajemnych relacjach ciążyły w dodatku ideologiczne uprzedzenia. Ten stan nie mógł jednak trwać długo. ChRL prowadząc intensywną ekspansję gospodarczą i polityczną w Afryce nie może bowiem ignorować RPA, które są obecnie najwyżej rozwiniętym państwem Czarnego Lądu, aspirującym w dodatku do bycia liderem w regionie. Dlatego też raport PSZ poświecony polityce Chin wobec Afryki nie może pominąć tak ważnego wycinka stosunków sino-afrykańskich.

Charakterystyka obecnych kontaktów

Najważniejszym odcinkiem wzajemnych kontaktów są oczywiście stosunki gospodarcze. RPA jest obecnie najważniejszym partnerem handlowym Chin w Afryce, przypada na nią bowiem 20% wzajemnych obrotów handlowych pomiędzy Chinami a kontynentem. Wolumen wzajemnych obrotów wynosił 9,3 mld południowoafrykańskich Randów (1,47 mld, $) w 1990 roku by wzrosnąć do 23.3 mld. Randów (3,7 mld. $) w 2003 roku. Wzajemna wymiana handlowa wciąż wzrasta. Pierwszym kwartale 2004 r. wzajemne obroty wzrosły w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku o 66,6%). Za cały rok wolumen handlu wyniósł ponad 5 mld. $. Chiny sprowadzają z RPA przede wszystkim surowce mineralne i produkty rolne, podczas gdy eksportują przede wszystkim tekstylia i elektronikę. Wartość wzajemnych inwestycji wynosi ok. 600 mln. $, a RPA jest obecnie najpopularniejszym miejscem wypoczynku chińskich turystów w Afryce.

Trwają obecnie negocjacje na temat zniesienia wszystkich barier celnych we wzajemnych stosunkach handlowych. Pomysł ten budzi jednak spore kontrowersje w RPA, gdzie miejscowi producenci obawiają się konkurencji ze strony tańszych chińskich wyrobów. Prezydent Thabo Mbeki jest jednak zdecydowany zacieśniać stosunki z Chinami za wszelką cenę. Bez tego jego plany współpracy pomiędzy państwami Południa i zwiększenia ich wpływu na światową politykę stałyby się bowiem nierealne.

Na gruncie stosunków politycznych Chiny i RPA dążą więc wciąż do zacieśnienia wzajemnej współpracy traktują się jako strategicznych partnerów. Maja one zbliżone stanowisko przede wszystkim w trzech kwestiach: projektach reformy ONZ, dążeniu do zreformowania zasad handlu światowego, zacieśnieniu współpracy państw biednego Południa

Reasumując stosunki RPA z ChRL są niezwykle istotnym elementem stosunków sino-afrykanskich, choć ich charakter jest nieco odmienny od wzajemnych relacji pomiędzy ChRL a innymi państwami kontynentu. W przeciwieństwie do chociażby Sudanu czy Zimbabwe częściowo uzależnionych już od Chin w stosunkach z RPA nie ma takiej asymetrii. RPA jest jednak gotowe przełknąć wiele by jego polityczne plany doprowadzenia do współpracy państw Południa i „afrykańskiego renesansu” uzyskały wsparcie Chin, co Pekin chętnie wykorzystuje. Podobnie jednak jak w przypadku innych państw afrykańskich i tu na pierwszy plan wysuwają się stosunki gospodarcze.

Źródła „Mail&Guardian”, „South Africa’s foregin policy: dilema of new democracy”, www.dfa.gov.za