Komunistyczna Partia Chin – partia rządząca w najludniejszym kraju świata nieprzerwanie od 1949 r. Najważniejsza komunistyczna partia na świecie od czasów rozpadu Związku Radzieckiego w 1991 r.

Historia

Założona w 1921 r. przez Chen Duxiu and Li Dazhao, Partia w początkowym okresie była pod dużym wpływem Kominternu. Ugrupowanie to było formalnie stowarzyszone z Kuomintangiem w 1923   i do 1925 r. czołowe stanowiska w Partii Narodowej były zajmowane przez członków Komunistycznej Partii Chin. Od marca 1926 r. Chiang Kai-shek sukcesywnie redukował władzę komunistów w Kuomintangu, jednak pod naciskiem ZSRR nadal istniał sojusz między KPCh a Partią Narodową.

W kwietniu 1927 Chiang Kai-shek wyprowadził komunistów z  Szanghaju i nakazał egzekucję wielu ich czołowych liderów. Do czerwca Partia zeszła do podziemia dając początek długiemu konfliktowi między KPCh a Kuomintangiem. W 1927 r. Mao Tse-tung poprowadził chłopów z prowincji Hunan do Jesiennego Powstania – słynny bunt chłopski krwawo stłumiony.

Komunistyczna Partia Chin za czasów rządów Kuomintangu tworzyła podziemne struktury w miastach ustanawiając nawet krótkotrwałą komunę w Guangzhou (1927 r.). Dodatkowo w rolniczej prowincji Jiangxi Mao i Zhu De utworzyli sowiecką radę w tym samym roku. Podobne komunistyczne jednostki powstawały w innych rolniczych prowincjach – Hunan, Anhui i Hubei. Do 1931 r. Mao kontrolował oficjalny rząd rad sowieckich w Raiqin, wprowadził radykalną reformę rolną zdobywając poparcie chłopów. Armia Czerwona pod przywództwem Mao i Zhu składała się głównie z chłopów pochodzących z prowincji Jiangxi.
Po wyparciu komunistów z południowej bazy przez wojska Kuomintangu dowodzone przez Chianga, skierowali się oni na północ i założyło swoją kwaterę główną w Yan’an w prowincji Shaanxi. W mieście tym organizacja Partii wzmocniła się, zbudowano fabryki, a wojna domowa z wojskami Chianga wciąż trwała.

We wrześniu 1937 r. po 2 latach nieudanych wysiłków w celu zjednoczenia Chin w obliczu japońskiego zagrożenia, kierownictwo KPCh podpisało tymczasowe zawieszenie broni z Chiang Kai-shekiem i zaakceptowało jego nominalne zwierzchnictwo. Jednocześnie komuniści utrzymali militarną i polityczną władzę na olbrzymich obszarach północno-wschodnich Chin. Rozejm z Kuomintangiem został zerwany w 1939 r. kiedy komunistyczni partyzanci stanowili jedyną skuteczną siłę w konflikcie z Japonią w północnych Chinach.  Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 r. komuniści kontrolowali rozległe obszary północnej i centralnej części kraju i przesuwali się szybko w celu zdobycia Mandżurii. Liczebność członków Komunistycznej Partii Chin powiększyła się znacznie w latach 1945-1949 kiedy kolejne miasta były odbijane z rąk nacjonalistów.

Po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 r. partia stała się ośrodkiem administracyjnym i decyzyjnym nowego rządu. Podczas Kulturalnej Rewolucji (1966-76) hierarchia partyjna została niemal zniszczona przez Mao Tse-tunga. Rehabilitacja Denga Xiaopinga (1977) zaowocowała wzmocnieniem władzy centralnej, która była jeszcze bardziej umocniona przez wydarzenia na Placu Tiananmen w 1989 r.