|
Niespokojna sytuacja w Gruzji oraz dążenia Unii Europejskiej do uniezależnienia się od dostaw rosyjskich surowców każą przyjrzeć się bliżej wzajemnym relacjom rosyjsko - tureckim. Relacje te są kluczowe dla rozwiązania kwestii energetycznej oraz dla zachowania pokoju na Kaukazie, miejsc wzbudzających zainteresowanie obu graczy jest jednak na mapie politycznej więcej… REKLAMA
Strona 6 z 6
Relacje gospodarcze – handel czy energia?
Problemem w dwustronnych relacjach może stać się niedługo kwestia roli, jaką Turcja zaczyna odgrywać w dywersyfikacji źródeł energii do Europy. Do tej pory paliwo płynęło przede wszystkim przez Rosję, obecnie coraz śmielsze są plany uniezależnienie się od dostaw rosyjskich. W 2006 r. uruchomiono rurociąg Baku-Tbilisi-Ceyhan, przesyłający dziennie 1-1,5 miliona baryłek kaspijskiej ropy, ingerujący w tradycyjną rosyjską strefę wpływów oraz łączący nieprzychylne Moskwie państwa. Rolę Turcji jako państwa tranzytowego zwiększa projekt gazociągu Nabucco, który do 2020 r. przesyłać ma do Europy 30 miliardów metrów sześciennych kaspijskiego, irańskiego oraz bliskowschodniego gazu rocznie. Planuje się nawet doprowadzenie do niego kolejnego projektowanego gazociągu, którym ma popłynąć gaz egipski, syryjski oraz iracki. W wyniku wszystkich powyższych inwestycji ziemie Turcji staną się czwartą światową arterią przesyłową, kraj ten pozostanie jednak w tym względzie nadal za Rosją. Projekty te maja kluczowe znaczenie nie tylko dla Unii Europejskiej, ale także dla samej Turcji, która pomimo bycia otoczoną przez ponad 70% udowodnionych złóż gazu i ropy boryka się z brakiem własnych zasobów (niewielkie złoża w okolicach Batmanu) oraz uzależnieniem od jednego dostawcy gazu. Jest nim oczywiście Rosja. Gaz sprowadzany jest przez Błękitny Potok oraz przez terytorium Rumunii i Bułgarii. Turcja kupuje także LNG od Algierii oraz Nigerii.
Nie ma to jednak wpływu na znakomite relacje ekonomiczne pomiędzy Rosją i Turcją. W 2004 r. wzajemne obroty wzrosły do 10 miliardów dolarów. Wzrasta także eksport rosyjskiego uzbrojenia (121 milionów dolarów w 2006 r.). Dla strony tureckiej rosnące obroty handlowe mają ogromne znaczenie dla manifestacji szerokiej perspektywy działań na arenie międzynarodowej. Być może właśnie kwestie gospodarcze przybliżą oba państwa i będą wskazywać drogę dla wzajemnych relacji na najbliższe lata.
Wnioski?
Pokuszenie się o próbę przewidzenia przyszłych relacji wydaje się zrazu ryzykowne. W każdym z regionów znajdujemy element rywalizacji, w każdym z nich możliwa jest jeszcze gwałtowna zmiana sojuszy. Są to miejsca konfliktogenne i kryzysotwórcze, co w połączeniu z nieprzewidywalnością obu rywalizujących stron daje niezwykle rozmyty obraz przyszłości. Na razie Rosja rozdaje karty, ale czy alternatywa czy cieplejszy klimat dla Turcji na Kaukazie oraz rosnące znaczenie roli Turcji jako kraju tranzytowego nie zapowiadają rzucenia rękawicy Rosji? Czy może wspólne problemy wewnętrzne oraz interesy gospodarcze przechylą szalę na korzyść porozumienia i status quo? Wiele będzie tutaj zależało od relacji Turcji z Unią Europejską. Czy odepchnięta Turcja zwiększy aktywność dyplomatyczną na innych frontach? Czy Europa ma do zaoferowania coś więcej niż korzyści płynące z handlu z Rosją? Czy osamotniona Turcja nie zawróci na drogę protektora uciemiężonej ludności muzułmańskiej? Czy może lepszą wizją dla Ankary wydaje się współpraca z Rosją w szantażowaniu energetycznym Europy? Dochodzi więc kolejny gracz i kolejny element układanki. Czas pokaże, czy stanie się on rozgrywającym w stosunkach rosyjsko – tureckich.
Bibliografia:
Publikacje książkowe:
- Czajkowski Marek, Cziomer Erhard, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec państw członkowskich WNP, Kraków 2006
- Iwashita Akihiro, Eager eyes fixed on Eurasia. Vol. 1, Russia and its neighbors in crisis, Sapporo 2007
- Kibaroğlu Mustafa, Turkey’s Neighborhood, Ankara 2008
- King Charles, Dzieje Morza Czarnego, Warszawa 2006
- Kołodziejczyk Dariusz, Turcja, Warszawa 2000
- Malak Kazimierz, Czynnik wojskowy w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej
- (1991 – 2000), Warszawa 2001
- Patek Artur, Rydel Jan, Węc Janusz Józef, Najnowsza historia świata.
- Tom 1. 1945 – 1963/Tom 3. 1979 – 1995, Kraków 2003
- Rodkiewicz Witold, Rosja i jej sąsiedzi – postimperialny syndrom [w:] Rosja i jej sąsiedzi, Kraków 2000
- Timofiejuk Paweł, Wierzbicki Andrzej, Zieliński Eugeniusz, Narody i nacjonalizm w Federacji Rosyjskiej, Warszawa 2004
- Wańczyk Kacper, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec Regionu Morza Kaspijskiego w latach 1999 – 2004, Toruń 2007
- Wyganowski Przemysław, Miejsce i rola Turcji w polityce regionalnej NATO, Warszawa 1994
Publikacje internetowe:
- Turkey 2008 Progress Report, http://www.euractiv.com.tr
- Warhol James W., Mitchell William A., The Warming of Turkish-Russian Relations: Motives and Implications http://findarticles.com
Publikacje prasowe:
- Ananicz Andrzej, Międzynarodowa rola Turcji [w:] Sprawy Międzynarodowe, 2/2006
|
W trakcie nieformalnego spotkania Rady Europejskiej w Brukseli (23.05) przywódcy państw UE nie znaleźli porozumienia w sprawie środków koniecznych do osiągnięcia wzrostu gospodarczego w Europie. 
Fala kryzysu finansowego, która w 2009 roku przelała się ze Stanów Zjednoczonych na kontynent europejski uderzyła w najsłabsze punkty gospodarek państw Unii Europejskiej, pogarszając sytuację w sektorze bankowym i/lub powodując zadłużenie finansów publicznych ponad progi...
