W siłach zbrojnych Rosji ponownie oficjalnie wprowadzono instytucję kapelanów wojskowych. W ciągu ostatnich kilkunastu lat po upadku Związku Radzieckiego obecność duchownych w jednostkach wojskowych w Rosji stopniowo stała się możliwą, jednak ich status nie był uregulowany. Ostatnie decyzje stwarzają zupełnie nową sytuację. Duchowni będą zajmować w jednostkach stanowisko pomocnika dowódcy ds. współpracy z wierzącymi.

W okresie przedrewolucyjnym w Rosji istniało duszpasterstwo wojskowe. Kapelani (ros. połkowoj swiaszczennik) obecni byli we wszystkich jednostkach wojskowych, w garnizonach istniały liczne cerkwie wojskowe (pułkowe). W okresie pokoju liczba kapelanów w armii rosyjskiej sięgała 730 duchownych oraz ok. 150 diakonów i dyrygentów. W okresie pierwszej wojny światowej wzrosła ona do ok. 5 tysięcy duchownych. Na czele prawosławnego duszpasterstwa wojskowego w armii rosyjskiej stał protoprezbiter armii i floty, jako ostatni przed rewolucją funkcję tę pełnił ks. Gieorgij Szawielskij. Po dojściu do władzy bolszewicy zlikwidowali oczywiście instytucję kapelanów, zgodnie z założeniami ideologicznymi systemu sowieckiego.

Po rozpadzie Związku Radzieckiego rozpoczął się w Rosji proces budowania systemu opieki duszpasterskiej nad służącymi w armii. Duchownym umożliwiono kontakt z żołnierzami, powstały liczne świątynie na terenie jednostek wojskowych. W 1995 r. Synod Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego powołał do życia wydział do współpracy z siłami zbrojnymi, na którego czele stanął wikariusz diecezji moskiewskiej, biskup krasnogorski Sawa (Wołkow). Obecnie w Rosji na terenie jednostek wojskowych działa ok. 530 cerkwi, w których służy ok. 850 duchownych.

W 2009 r. proces budowania struktur duszpasterstwa wojskowego uległ znacznemu przyśpieszeniu. Z apelem w sprawie obecności kapelanów w armii rosyjskiej zwrócili się do prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa zwierzchnicy tradycyjnych religii Rosji. W lipcu 2009 r. na spotkaniu z patriarchą moskiewskim i całej Rusi Cyrylem oraz zwierzchnikami innych wspólnot religijnych prezydent Rosji D. Miedwiediew poparł inicjatywę reaktywowania w Rosji duszpasterstwa wojskowego.

Już od 1 grudnia 2009 r. w szeregu zagranicznych baz armii rosyjskiej wprowadzono etatowe stanowiska dla duchownych. Początkowo będzie tam służyć 13 duchownych. W ciągu 2010 r. przewidywane jest rozszerzenie tego na całe siły zbrojne Rosji. Duchowni będą pełnić funkcję pomocnika dowódcy jednostki ds. współpracy z wierzącymi. Na swym posiedzeniu 25 grudnia 2009 r. Synod Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego udzielił błogosławieństwa dla 13 pierwszych duchownych, którzy po wydaniu odpowiedniego rozkazu Ministerstwa Obrony Rosji podejmą służbę w jednostkach wojskowych.

Na podstawie: patriarchia.ru; baltinfo.ru