7 grudnia 1987 roku wybuchła pierwsza intifada (j. arab. - „powstanie”) arabskiej ludności przeciw izraelskiej okupacji ziem palestyńskich. Wydarzenie to spowodowane było utratą przez Palestyńczyków nadziei na rozwiązanie tego problemu za pomocą dotychczas podejmowanych wysiłków. Izrael nie tylko nie zamierzał się wycofywać, ale wręcz przeciwnie, kontynuował akcję osadniczą na Terytoriach Okupowanych. Szansy na rozwiązanie problemu nie dawało zerwanie przez Jordanię wszelkich kontaktów z OWP. Jak się wkrótce miało okazać, intifada była bardzo dobrym narzędziem do wyjścia z kryzysu i poczynienia poważnego postępu na drodze do osiągnięcia palestyńskich aspiracji.

Nadzieja w Abbasie

6 stycznia 2005 zawarta została koalicja Likudu z Partią Pracy, która popierała złagodzenie stanowiska Szarona odnośnie stosunku do Palestyńczyków. W tym czasie wybrany został nowy prezydent Autonomii Palestyńskiej. Mahmud Abbas zastąpił zmarłego w listopadzie Jasira Arafata. W nowym prezydencie Autonomii widziano szansę na przełom w rozmowach pokojowych z racji jego skłonności do kompromisu oraz proreformatorskiego nastawienia. 8 lutego 2005 doszło w Szarm el-Szejk, dzięki pośrednictwu Egiptu, USA i Jordanii, do spotkania Abbasa z Szaronem. Zaowocowało ono obustronnym zawieszeniem broni (podporządkowały się mu Hamas i Muzułmański Dżihad) oraz zgodą Izraela na wypuszczenie 900 palestyńskich więźniów. Zapowiedziano też zorganizowanie kolejnego szczytu, tym razem w Waszyngtonie.

Ewakuacja z Gazy

Od kwietnia znów zaczęło dochodzić do napięć, niemniej jednak, 19 czerwca 2005 władze Izraela i Autonomii podpisały porozumienie ws. wycofania wojsk izraelskich ze Strefy Gazy. Uzgodniono, że pozostawione przez osadników kolonie zostaną zniszczone, a gruz zużyty do budowy portu w Gazie.

Uznawano, że ewakuacja ze Strefy Gazy może tylko przybliżyć osiągnięcie rozwiązania konfliktu. Abbas wezwał w lipcu władze państw arabskich goszczących uchodźców palestyńskich, by nie odmawiały im prawa do obywatelstwa i naturalizacji, co było pewnym postępem odnośnie jednego z najważniejszych punktów spornych w relacjach palestyńsko-izraelskich. W połowie sierpnia 2005 doszło wreszcie do ewakuacji (przymusowej, dokonywanej z udziałem wojska) osadników żydowskich ze Strefy gazy i 4 osiedli Zachodniego Brzegu Jordanu. Rząd w Tel Aviwie nie wykluczał dalszych ustępstw. Jednak do ostatecznego rozwiązania konfliktu było nadal daleko. Jesienią znów miały miejsce zamachy antyizraelskie i akcje odwetowe przeciw Palestyńczykom. Zawieszenie broni przestało obowiązywać. Izrael kategorycznie domagał się rozbrojenia organizacji terrorystycznych (mimo że te dotrzymywały zawieszenia broni).

Zwycięstwo Hamasu, nawołującego do zniszczenia państwa żydowskiego, w wyborach do parlamentu Autonomii doprowadziło do zawieszenia wszelkich oficjalnych kontaktów pomiędzy obu stronami konfliktu.

Na podstawie:

Rocznik Strategiczny 2002/2003, 2003/2004, 2004/2005 Wydawnictwo Naukowe Scholar, (red. Zbiorowa)

Najnowsza historia świata, tom III (1979-95), (redakcja zbiorowa), Wydawnictwo Literackie, Kraków 2000

Georges Corm Bliski Wschód w ogniu. Oblicza konfliktu 1956-2003 Wydawnictwo Akademickie Dialog Warszawa 2003

Gilles Kepel Święta Wojna. Ekspansja i upadek fundamentalizmu muzułmańskiego Wydawnictwo Akademickie Dialog Warszawa 2003

Józef Kukułka Historia współczesnych stosunków międzynarodowych 1945-2000 Wydawnictwo Naukowe Scholar oraz Fundacja Studiów Międzynarodowych Warszawa 2001

Krzysztof Bojko Izrael, Palestyna, Plan Szarona w: Sprawy Międzynarodowe (październik-listopad 2005), PISM, Warszawa 2005