Inflacja jest poważnym problemem, z którym od wielu miesięcy boryka się chiński rząd. Nic więc dziwnego, że trudną sytuacją w przemyśle mięsnym zajął się osobiście premier Wen Jiabao. Szef rządu z przekonaniem zapowiedział stworzenie zdrowego sektora mięsnego i obniżenie cen, jednak znaczna część ekspertów i opinii publicznej nie podziela tego optymizmu i spodziewa się dalszego wzrostu cen lub przynajmniej utrzymania ich przez najbliższe miesiące na aktualnym poziomie.

Polscy producenci wieprzowiny, którzy od lat starają się uzyskać dostęp do chińskiego rynku, oraz wspierające ich wysiłki polskie władze, mogą spróbować wykorzystać obecną sytuację dla przyspieszenia realizacji podpisanych z chińskim rządem w ubiegłym roku porozumień. Zasadniczą dla polskich eksporterów kwestią jest to, w jaki sposób rząd chiński rozwiąże obecne problemy i czy jednym z rozwiązań będzie zwiększenie udziału w rynku importowanego mięsa.

Nadwyżki podaży nad popytem albo popytu nad podażą są niestety stałym elementem rynku części artykułów spożywczych nie tylko w Chinach. Świńskie górki i dołki znamy dobrze z naszego własnego podwórka, i co ciekawe, część problemów, z jakimi borykają się obecnie Chińczycy, wynika z podobnych przyczyn jak cykle koniunkturalne w Polsce.

Skoki cen wieprzowiny w Chinach nie są niczym ani nowym ani zaskakującym. „Świński cykl”, czyli czas pomiędzy górką, dołkiem i kolejną górką do 2008 r. obejmował średnio 5-6 lat. Od 2008 r. cykl uległ znacznemu skróceniu. W marcu 2008 r. kilogram żywca kosztował 17,45 RMB, co wywindowało inflację do 8,7 proc. Następnie w 2009 r., szczególnie w jego drugiej połowie, ceny drastycznie spadały. W marcu 2010 r. do około 10 RMB za kg, w czerwcu 2010 r. wyniosły 9,75 RMB/kg i potem już rosły, by na początku czerwca b.r. osiągnąć już 17, 83 RMB/kg.

A zatem rok do roku ceny żywca wzrosły o ponad 80 proc. Według oficjalnych statystyk, ceny wieprzowiny dla konsumentów w tym okresie podniosły się o 57 proc., co ze względu na przeważający udział wieprzowiny w ogólnym spożyciu mięsa, spowodowało wzrost cen mięs o 32 proc., a całej żywności o 14,4% proc. Dla porównania, w Polsce za kilogram żywca wieprzowego w czerwcu i lipcu b.r. płaciło się około 4,7 PLN (w przeliczeniu około 10,85 RMB).

W tym samym czasie ceny warzyw w Chinach wrosły o 7,3 proc., zboża o 12,4 proc., a ryb i owoców morza o 13,9 proc. Napędzona przez wzrost cen wieprzowiny czerwcowa inflacja byłaby zapewne dużo wyższa, gdyby nie przeprowadzona przez Narodowe Biuro Statyczne w lutym b.r. zmiana wagi poszczególnych produktów w koszyku dóbr konsumenckich i obniżenie znaczenia produktów żywnościowych. Większość ekspertów uznała, że jedynym powodem zmiany było sztuczne zaniżenie poziomu inflacji, aby utrzymać się w wyznaczonym odgórnie na rok 2011 poziomie 5 procent.

Przyczyn tak ostrego wzrostu cen oraz skrócenia „świńskiego cyklu” jest wiele, a eksperci spierają się o to, w jakim stopniu każda z nich wpłynęła na obecną sytuację. Epidemia w kilku prowincjach Chin, np. w Jiangxi, spowodowała dużą śmiertelność prosiąt ze styczniowych i lutowych miotów. W efekcie na rynku jest obecnie niedobór prosiąt do hodowli i drobni hodowcy, którzy nie mają wystarczającej liczby zwierząt z własnych chowów, są zmuszeni do ich zakupów po cenach o ponad 100 proc. wyższych niż w ubiegłym roku. Wzrost cen kukurydzy z 1900 RMB do około 2300 RMB za tonę, wyższe koszta transportu, hodowli i przechowania mięsa spowodowane wzrostem cen paliw i energii oraz wzrostem kosztów pracy najemnej szacowany w sektorze rolnym na około 20 proc., również mają swój udział we wzroście końcowej ceny produktu.

Jednocześnie należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że mimo cyklicznych, nawet tak drastycznych skoków cen wieprzowiny, średnia roczna cena żywca w ciągu ostatnich kilku lat stale rośnie. Krzywa cen żywca pnie się stale w górę od lipca 1997 r., kiedy to średnia cena wyniosła 4,8 RMB za kilogram, natomiast osiągnęła ponad 20 RMB w lipcu b.r., czyli w ciągu 12 lat, wzrosła o ponad 500 procent. Przyczyny takiego stanu rzeczy mają źródło w strukturze chińskiego popytu i strukturze przemysłu hodowlanego.

Według części chińskich ekspertów najpoważniejszym czynnikiem wzrostu cen wieprzowiny nie jest wcale wzrost kosztów hodowli, przerobu i sprzedaży mięsa, ale gwałtowny wzrost popytu. Rośnie w szybkim tempie krąg konsumentów, dla których mięso jest jednym z elementów codziennych zakupów. Bogacenie się chińskiego społeczeństwa i rosnąca, przynajmniej do chwili obecnej, warstwa średnia jest w stanie zapłacić znacznie więcej, żeby utrzymać ulubione składniki w koszyku codziennie konsumowanych dóbr. Wydawać by się mogło, że jak to się dzieje z innymi produktami, rynek na wyższy popyt zareaguje bardzo szybko i za pomocą różnych metod zwiększy podaż. W wypadku wieprzowiny tak się jednak nie dzieje i podaż, mimo przewidywanych wzrostów do końca bieżącego roku, zdaniem znacznej części ekspertów np. Chen Sheng, nie będzie w stanie dogonić popytu.