Henryk Chołaj: Powrót olbrzyma w zglobalizowanym świecie

• chiny

Czy „Chiny to klucz do przyszłości świata”? Na to i inne pytania stara się odpowiedzieć Henryk Chołaj w swojej książce zatytułowanej „Powrót olbrzyma w zglobalizowanym świecie”.

W rozważaniach zajmujących przeszło 400 stron autor podejmuje wiele wątków. Opisuje nie tyko przeszłą świetność, upadek, odrodzenie czy obecną sytuacje w Chińskiej Republice Ludowej, ale również nakreśla zmiany ustrojowe i ideologiczne w świecie na przełomie dziejów. Ważne są również przewijające się przez całość wypowiedzi i przemyślenia najznamienitszych światowych jak i polskich „umysłów ekonomicznych”, takich jak Leszek Balcerowicz czy Marek Belka.

Książka składa się z 4 części, na, które składają się mniejsze rozdziały. Autor opowiada w nich miedzy innymi o wydarzeniach wpływających na sytuację Chin, takich jak Wielka transformacja ustrojowa ChRL, pierestrojka Gorbaczowa, czy przewrót kopernikański.

Autor ciekawie charakteryzuje formę rządów w Państwie Środka. Pisze o chińskim modelu społeczno- gospodarczym, jakim jest wariant kapitalizmu zwany inaczej, „socjalizmem na modłę chińską”. Jest to swoista hybryda zmierzająca do ukształtowania nowego społeczeństwa, gdzie rynek odgrywa coraz istotniejszą rolę a prywatne firmy i przedsiębiorstwa, tworzą formy dobrze rozwiniętej struktury ekonomicznej. Jak twierdzi Chołaj, stanowi ona „antidotum na zachodni model neoliberalny” dotykany coraz częstszymi kryzysami.

Interesujące jest również opisywane wkroczenie ChRL na nową drogę wielkich odkryć w skali wszechświata. W zakresie wielu kierunków technologii kosmicznej osiągnęła ona poziom światowy. Przemawiają za tym ogromne zasoby ludzkie i ekonomiczne, naukowo-techniczny potencjał i szybkie tempo rozwoju ekonomicznego. Póki co, pozostają Chiny około 15 lat w tyle za USA i Rosją w dziedzinie programów kosmicznych, ale już wiadomo o planach poważnego wzrostu finansowania tej strefy działalności, co może przyspieszyć postęp. Oswojenie kosmosu, a zwłaszcza opanowanie zasobów kosmicznych, stało się nową dziedziną działalności człowieka, dlatego Chiny, zmierzając do osiągnięcia statusu wielkiego mocarstwa światowego, zaliczają program rozwoju rakietowo-kosmicznego do priorytetów państwowych.

Najważniejsze, z czym przyjdzie nam się zapoznać czytając książkę, to obraz ChRL jako głównego pretendenta do statusu supermocarstwa światowego. Jeszcze kilka lat temu gospodarkę chińską  kojarzono na ogół z tanimi wyrobami, niezbyt zaawansowanymi technologicznie. Mówiło się też o "branżach chińskich”, takich jak tekstylia, przemysł obuwniczy czy produkcja zabawek. Dziś ta sytuacja dynamicznie się zmienia. Coraz więcej jest chińskich towarów, które jakościowo zagrażają czołowym światowym producentom, bijąc je na głowę cenami, które wynikają z bardzo niskich kosztów produkcji.

Chińska Republika Ludowa zaczyna odgrywać coraz większą rolę w światowej gospodarce i polityce. Mogłoby się zdawać, że całość książki jest swego rodzaju przestrogą dla znacznej części państw rozwijających się. Czy Chiny są w stanie udźwignąć ciężar odpowiedzialności wynikający z ich obecnej, światowej pozycji? Kto wie. Jak pisał cytowany przez autora Gombrowicz „ostatecznie nie takim ja szalony, abym cokolwiek o przyszłości mniemał, albo i nie mniemał”.

Podsumowując, należy stwierdzić, iż „Powrót olbrzyma w zglobalizowanym świecie” jest pozycją wartą przeczytania. Wszyscy zainteresowani stosunkami gospodarczymi, historią oraz udziałem Chin w budowaniu świata powinni się z nią zapoznać, ponieważ przejrzyście prezentuje świat w którym żyjemy od strony ekonomicznej.