1) Narodziny V Republiki

W okresie IV Republiki (1945-58) Francja nie zaznała spokoju społecznego, stabilizacji politycznej i gospodarczej.[1] Literatura prawnicza i politologiczna wskazuje na następujące przyczyny tego stanu rzeczy:
• Nadmierny zakres kompetencji Zgromadzenia Narodowego
• Słaba pozycja prezydenta i rządu
• Nieodpowiedni system wyborczy
• Nadmierne rozbicie polityczne społeczeństwa
• Słabe partie – skłócone i niezdolne do tworzenia systemu stabilnych sojuszy

Zobacz też: Raport psz.pl - Systemy polityczne wybranych państw   

Władza ustawodawcza

Zmiany wprowadzone przez Konstytucję z roku 1958 w systemie organów państwowych dają wyraz występowaniu tendencji antyparlamentarnych. Zwiększeniu roli organów władzy wykonawczej towarzyszy spadek znaczenia parlamentu V Republiki. [36]

Parlament w każdym kolejnym roku obraduje w trwającej 9 miesięcy sesji, ale w okolicznościach nadzwyczajnych prezydent może zwołać dodatkowe posiedzenie wykraczające poza ten okres. Mimo że uprawnienia parlamentu są mniejsze niż w IV Republice, może on doprowadzić do upadku rządu, jeśli Zgromadzenie Narodowe przegłosuje absolutną większością wotum nieufności.

Gabinet ma silny wpływ na prace parlamentu. Istnieje tryb legislacyjny, w którym rząd składa projekt ustawy do laski marszałkowskiej i jeżeli nie pojawi się wniosek o wotum nieufności dla gabinetu, to nowy akt prawny zostaje uchwalony bez głosowania. W przypadku, gdy parlamentarzyści będą chcieli zablokować ustawę, cała procedura może trwać maksymalnie 72 godziny (24 godziny przysługują na złożenie wniosku o wotum nieufności i 48 na jego przegłosowanie).

Na mocy konstytucji V Republiki parlament pełni dwie zasadnicze funkcje: ustawodawczą i kontrolną. W celu realizowania pierwszej z nich posługuje się on ustawami konstytucyjnymi, organicznymi i zwykłymi. Zgodnie z orzecznictwem Rady Konstytucyjnej parlament może w zasadzie uchwalać ustawy we wszystkich sprawach, a rząd określa sposób ich wykonania.

Kontrolna rola parlamentu przejawia się w pozyskiwaniu informacji o działalności m.in. rządu, a do jej środków należy przed wszystkim pociąganie rządu do odpowiedzialności politycznej i konstytucyjnej. Pozostałe środki nadzoru obejmują:
• Kontrolę wykonania budżetu za pośrednictwem Komisji Finansów, Gospodarki i Planu
• Komisje śledcze (gromadzą szczegółowe informacje odnośnie ściśle określonych faktów, które mają być rozpatrywane przez daną izbę)
• Delegacje parlamentarne (powoływane od 1979 roku w celu kontrolowania organów egzekutywy)
• Czasowe „misje informacyjne” (grupa posłów, senatorów lub przedstawicieli obu izb, która nadzoruje realizację ustaw przez rząd)
• Kontrolę ordonansów ustawodawczych i aktów prezydenta wydawanych w warunkach stosowania art. 16 konstytucji
• Kontrolę umów międzynarodowych z art. 53 (mogą być ratyfikowane lub zatwierdzane tylko poprzez ustawę)
• Wyrażanie zgody na wypowiedzenie wojny (art. 35) i na przedłużenie stanu wyjątkowego ponad 12 dni
• Interpelacje
• Pytania pisemne i ustne oraz pytania dotyczące spraw bieżących

b) Zgromadzenie Narodowe

Zgromadzenie Narodowe (Assemblée Nationale) jest niższą izbą parlamentu francuskiego. W obecnej kadencji składa się z 577 deputowanych (posłów) wybieranych na 5 letnią kadencję. Liczba ta nie jest jednak stała i w poszczególnych kadencjach może ulegać zmianie. Podczas każdych wyborów głosowanie obejmuje cały skład Zgromadzenia Narodowego. Siedzibą Zgromadzenia jest Pałac Burboński.

c) Senat

Senat stał się ciałem wyrażającym interesy i dążenia zachowawczych elementów społeczeństwa, a tym samym hamulcem w stosunku do izby przedstawicielskiej. Izba druga pomyślana została jako organ, za pomocą którego rząd może wywierać wpływ i presję na Zgromadzenie Narodowe. [37]

Obecnie Senat składa się z 321 senatorów. Jego skład jest obierany przez około 145 tysięcy elektorów. Mandat senatora daje prawo zasiadania w izbie przez 6 lat, przy czym co 3 lata połowa członków Senatu jest wymieniana. Dotychczasowa ordynacja obowiązywała do 30 czerwca 2004 r. Dawała ona senatorowi prawo do zasiadania w izbie przez 9 lat.

Prerogatywy Senatu są bardzo ograniczone i zwykle rozstrzygający głos ma Zgromadzenie Narodowe. Posiada on uprawnienia kontrolne wobec rządu, ale bez możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności parlamentarnej. Przewodniczący Senatu mianuje trzech członków Rady Konstytucyjnej, a grupa 60 senatorów może złożyć wniosek o zbadanie konstytucyjności ustawy i traktatu międzynarodowego. W rzeczywistości pozycja  francuskiego Senatu zależy od interesów rządu – gdy potrzebuje on wsparcia, zaczyna ściślej współpracować z omawianą izbą.
W historii V Republiki izba wyższa zwykle była kierowana przez prawicową większość. Wynikało to z ordynacji wyborczej. Dziś wielu Francuzów uważa sposób obierania Senatu za zupełny anachronizm.

Choć obie izby mają charakter reprezentacji politycznej, Senat w większym stopniu reprezentuje interesy Francji „prowincjonalnej”, toteż często bywa określany jako „wielka rada małych gmin”. [38]

W końcu, w celu rewizji konstytucji obie izby obradują wspólnie z inicjatywy prezydenta, tworząc tym samym nowy organ zwany Kongresem.

Rada Społeczno-Ekonomiczna

Rada Społeczno-Ekonomiczna (Conseil Economique et Social) to ciało doradcze, które nie bierze udziału w procesie legislacyjnym, lecz konsultuje tworzone prawo m.in. w kwestiach związanych z gospodarką i sprawami społecznymi. Rada publikuje raporty, które są przesyłane do rządu i parlamentu oraz publikowane w dzienniku ustaw (Journal Officiel).