|
W fachowej literaturze spotyka się liczne definicje konkurencyjności gospodarki narodowej. Niektóre z proponowanych definicji konkurencyjności są zbyt ogólne i posiadają niewielką użyteczność badawczą, inne zaś są precyzyjne, ale odnoszą się tylko do wycinka owego zagadnienia. REKLAMA
Strona 1 z 4 Tym samym wciąż brak kompleksowego wyjaśnienia pojęcia konkurencyjności gospodarki narodowej. Warto zwrócić więc uwagę na kilka najpopularniejszych definicji w tym zakresie. A. Boltho zakłada, iż „stopień międzynarodowej konkurencyjności gospodarki jest określany przez poziom realnego kursu walutowego oraz stosowną politykę wewnętrzną, gwarantującą równowagę bilansu wewnętrznego i zewnętrznego kraju”. Według R.B. Reicha miernikiem międzynarodowej konkurencyjności gospodarki w długim okresie jest wkład krajowej gospodarki do gospodarki światowej, niosący ze sobą wzrost dobrobytu obywateli bez obciążania przyszłych pokoleń. Natomiast R.J. Carbaugh, mimo że również wskazuje na złożoność i wielorakość definicji, sugeruje, iż tak prawdę wszystkie z nich mają pewien wspólny element. Otóż konkurencyjność na szczeblu gospodarki narodowej zależy od jej zdolności do czerpania korzyści z możliwości, jakie stwarza rynek światowy. Tak więc międzynarodowa konkurencyjność gospodarki jest to zdolność w warunkach wolnego i sprawiedliwego rynku do kreowania, produkowania i sprzedawania dóbr i usług lepszych i/lub tańszych od tych produkowanych przez inne kraje.” [1] Zgodnie z opinią Carbaugha to właśnie owa konkurencyjność decyduje o narodowych standardach życia, a jednocześnie stanowi podstawę rozwoju i kreowania nowych miejsc pracy. Analogiczne podejście do problemu cechuje R.B. Scotta, który rozumie konkurencyjność gospodarczą jako zdolność do sprostania konkurencyjności międzynarodowej. Miarą osiąganych wyników powinien być wzrost standardu życia, nie zaś korzystny bilans handlowy lub płatniczy i wzrost rezerw walutowych. Dla odmiany D.Q. Mills i M.R. Lovell uważają, iż działanie na rzecz konkurencyjności oznacza harmonizację dwóch elementów: zysków i zatrudnienia, przy czym to ostatnie należy rozumieć jako zdolność do zatrudniania krajowych zasobów siły roboczej. Zdaniem R. Dornbusha i S. Fishera konkurencyjność gospodarczą należy mierzyć ceną, jaką trzeba zapłacić partnerom handlowym w stosunku do cen konkurentów. Najważniejszy jest tu efekt końcowy, czyli względny spadek cen. W końcu J. Mijala definiuje konkurencyjność międzynarodową jako szybki i zarazem zrównoważony rozwój kraju zgodny z ewolucją międzynarodowego układu gospodarczego. Wynika to z nieustannej ewolucji przewag komparatywnych poszczególnych państw oraz ich grup. Międzynarodowa konkurencyjność gospodarki narodowej danego kraju stanowi sumę międzynarodowej konkurencyjności funkcjonujących na terenie tego kraju podmiotów gospodarczych, w tym przedsiębiorstw. Owe podmioty konkurują ze sobą nie tylko na rynku krajowym, ale i międzynarodowym. Ważną rolę odgrywają tu także współcześnie obserwowane procesy gospodarcze jak: internacjonalizacja życia gospodarczego, regionalna integracja gospodarcza oraz wzrost znaczenia korporacji transnarodowych. Abstrahując od różnorakich definicji międzynarodowej konkurencyjności gospodarczej, zwyczajowo wyróżnia się jej dwa rodzaje: • Konkurencyjność o charakterze cenowym – dominuje na świecie, z wyłączeniem grupy państw najlepiej rozwiniętych • Konkurencyjność o charakterze pozacenowym – dominuje w krajach najwyżej rozwiniętych Mając tak szerokie spectrum definicji pojęcia konkurencyjności, jaką gospodarkę można uznać za konkurencyjną na arenie międzynarodowej? Jest to taka gospodarka, która z jednej strony dostosowuje swoje cele społeczno-ekonomiczne oraz mechanizm funkcjonowania nie tylko do wewnętrznych warunków, ale również do uwarunkowań międzynarodowych, z drugiej zaś strony jest zdolna podjąć skuteczne działania, które nie tylko w twórczy sposób wykorzystują zmiany zachodzące w strukturze gospodarki światowej dla pobudzenia własnego rozwoju, ale także będą oddziaływać na zmiany warunków konkurencji w sposób zapewniający zwiększenie korzyści z udziału w międzynarodowym podziale pracy. Jest to więc długookresowa zdolność gospodarki danego kraju do sprostania konkurencji ze strony innych krajów i działających na ich terenie podmiotów gospodarczych. [2] Miary międzynarodowej zdolności konkurencyjnej można podzielić na trzy kategorie: • Wskaźniki ogólnego tempa rozwoju gospodarczego kraju (tempo wzrostu PKB, tempo kształtowania się stopy bezrobocia) • Wskaźniki dotyczące zmian strukturalnych i zmian efektywności wykorzystania poszczególnych czynników wytwórczych • Wskaźniki dotyczące stopnia zaangażowania w międzynarodową wymianę gospodarczą. W odniesieniu do problemu miar międzynarodowej zdolności konkurencyjnej coraz częściej tworzy się kompleksowe opracowania jak np.: 1. Raport Międzynarodowego Instytutu Rozwoju Zarządzania – konstruując ranking krajów pod względem ich konkurencyjności bierze się pod uwagę 314 kryteriów z 20 grup, które przynależą do czterech kluczowych kategorii tematycznych. [3] • Uwarunkowania makroekonomiczne: Gospodarka narodowa Handel zagraniczny Inwestycje zagraniczne Zatrudnienie Ceny • Działalność rządu Finanse publiczne Polityka fiskalna Podstawy instytucjonalne Ustawodawstwo gospodarcze Edukacja • Działalność gospodarcza Wydajność Rynek pracy Finanse działalność zarządcza Wpływ globalizacji • Infrastruktura I. podstawowa I. technologiczna I. naukowa Zdrowie i środowisko System wartości
|