Szanse i zagrożenia dla Turcji związane z członkostwem w Unii Europejskiej

• turcja
• ue

Fragment pracy nagrodzonej w konkursie na najlepszą pracę licencjacką i magisterską dotyczącą Unii Europejskiej (I miejsce),  organizowanym przez Wyższą Szkołę Gospodarki w Bydgoszczy, a także Punkt Informacyjny Komisji Europejskiej Europe Direct – Bydgoszcz.

Szanse dla Turcji związane z członkostwem w UE

Członkostwo w Unii Europejskiej może przynieść Turcji wiele korzyści. Premier Recep Tayyip Erdogan wielokrotnie podkreślał, że Turcja musi przejść gruntowne reformy dla własnego dobra, a nie tylko po to by „zadowolić Brukselę”. Jednakże nie ma żadnych wątpliwości, że realna perspektywa członkostwa w UE stała się katalizatorem dla procesu reformowania kraju podjętego przez turecki rząd w ostatnich latach. Postępy jeżeli chodzi o wprowadzanie poprawek do konstytucji i harmonizacji prawa są imponujące. Wprowadzone zmiany dotyczą głównie zniesienia kary śmierci, stosowania tortur i reform systemu więziennictwa. Zwiększono również swobodę wypowiedzi, stowarzyszania się oraz działalności mediów. Sądy państwowe, które były źródłem systematycznego łamania praw człowieka, zostały całkowicie zlikwidowane. W tym kontekście ważne jest również uznanie przez Ankarę wyższości prawa międzynarodowego w kwestii praw człowieka nad prawem krajowym, a także zwierzchności Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nad tureckimi sądami[323]. W ostatnich latach utworzono w Turcji Akademię Sprawiedliwości szkolącą sędziów i prokuratorów w dziedzinie prawa międzynarodowego. [324]

Poczyniono również postępy w usprawnianiu działalności administracji publicznej i rządu, wzmocniono rolę parlamentu, a także zwiększono prawa i wolności religijne obywateli. Obowiązki, uprawnienia i funkcjonowanie Rady Bezpieczeństwa Narodowego zostały znacząco ograniczone, zbliżając relacje cywilno- wojskowe w Turcji do praktyk akceptowanych w krajach członkowskich UE. Dodatkowo pełna kontrola parlamentu nad wydatkami na wojsko powinna jeszcze bardziej ograniczyć wpływ armii na politykę państwa. [325]

Duże znaczenie miało również zniesienie zakazu używania innych języków niż turecki w szkołach [326] i mediach, jak i zwiększenie równouprawnienia kobiet. Kurdowie zamieszkujący Turcję stali się głównymi beneficjentami przeprowadzanych reform, co uczyniło z nich największych zwolenników członkostwa Ankary w UE. Niepowodzenie procesu negocjacyjnego może odbić się negatywnie na sytuacji ludności kurdyjskiej, a w tym i na stabilność całego regionu. [327]

Dodatkowo rozpoczęcie rozmów negocjacyjnych z Ankarą wpływa również pozytywnie na jej stosunek do Cypru i polepszenie relacji z Grecją. Oba te państwa, widząc wpływ Unii na politykę Turcji, stały się ostatnio gorącymi zwolennikami członkostwa Ankary w UE. O poprawie stosunków grecko- tureckich świadczyć może fakt, iż w 1999 r. Grecja nie zawetowała decyzji o uznaniu Turcji za kandydata do członkostwa. Dialog pomiędzy oboma państwami jest silnie promowany przez Unię[328].

Niepodważalnym faktem jest to, iż od momentu rozpoczęcia negocjacji Turcja przeprowadziła więcej reform niż w  podczas całej ostatniej dekady.

{mospagebreak}

Zagrożenia dla Turcji związane z członkostwem w UE

Przystąpienie Turcji do Unii niesie za sobą wiele korzyści i możliwości dla Ankary, ale i wiąże się dla niej z różnymi zagrożeniami. Jak wynika ze wspomnianego w poprzednim podrozdziale raportu Komisji Europejskiej wśród tureckiego społeczeństwa panuje duży sceptycyzm co do członkostwa ich kraju w Unii Europejskiej[329]. Wynika on głównie z obawy, iż spowoduje to utratę narodowej i religijnej tożsamości Turków[330]. Proces budzenia się tożsamości narodowej wśród społeczeństwa tureckiego trwał bardzo długo i przystąpienie Turcji do UE mogłoby zniszczyć ich poczucie wspólnoty z narodem o wzbudzenie czego tak długo walczył  sam Atatürk. Dodatkowo członkostwo Ankary we Wspólnocie może doprowadzić do erozji tradycyjnych wartości w państwie, a także przyczynić się do osłabienia niezależności i niepodległości Turcji. Stając się członkiem UE będzie ona musiała prowadzić politykę zgodną z wytycznymi Unii. Środowiska wojskowe uważają również, iż wymagana przez Wspólnotę liberalizacja przepisów dotyczących wolności zawartych w konstytucji i Kodeksie Karnym, głównie dotyczący kwestii mniejszości kurdyjskiej, zagrozi bezpieczeństwu i integralności państwa tureckiego. [331]

Przypisy

 323 S. Konopacki, Droga Turcji do Unii Europejskiej, op. cit., s.55.
 324 A. Szymański, Między islamem a kemalizmem…, op. cit., s. 306.
 325  S. Konopacki, Droga Turcji do Unii Europejskiej, op. cit., s.55.
 326 Chodzi tu jednak o szkoły niepubliczne.
 327 Tamże.
 328  J. Misiagiewicz, Polityka zagraniczna Turcji po zimnej wojnie, op. cit., s. 142.
 329  Tylko 48% Turków uważa członkostwo Turcji za „dobrą rzecz”.
 330  Turkey in Europe: More than a promise?, op. cit., s. 30.
 331  J. Misiagiewicz, Polityka zagraniczna Turcji po zimnej wojnie, op. cit., s. 141.