Kiedy wymyślono monoteizm i opłynięto Afrykę? Kiedy zastosowano na szeroką skalę politykę terroru i przeprowadzono pierwsze deportacje? I jaki to ma związek z powstaniem pierwszych imperiów i polityką zagraniczną? Zapraszam do lektury, odpowiedzi są zaskakujące!

Trzy fundamenty imperium

Kult jednostki

   Państwo narodowe - czyli takie, które zamieszkuje w praktyce tylko jeden naród - wydaje się niejednemu z nas czymś istniejącym w sposób oczywisty, czymś wręcz naturalnym. Tymczasem koncepcja państwa (jedno)narodowego jest w historii elementem względnie nowym, nie wspominając o realizacji tej koncepcji, która nastąpiła jeszcze później, a szczególnie późno (bo dopiero w wyniku II wojny światowej) - w Polsce. Przedrozbiorowy okres dziejów naszej Ojczyzny zwyczajowo określa się mianem Rzeczypospolitej Obojga Narodów: nazwą upamiętniającą zawarcie unii polsko-litewskiej jako moment zasadniczej wagi. Częsty błąd rzeczowy, wynikający z projektowania w przeszłość nowoczesnych wyobrażeń, ujawnia się w przekonaniu, iż Rzeczpospolita dzieliła się na Polskę i Litwę, więc każdy z „obojga narodów" miał w obrębie tego osobliwego gmachu własne quasi państewko narodowe. W rzeczywistości nadrzędną całość polityczną stanowiła Rzeczpospolita czyli Polska, dzieląca się historycznie i prawno-politycznie na Koronę i Litwę.

   Pojęcie imperium miało niegdyś szczególnie podniosłą treść. Człowiek współczesny zatracił to jego znaczenie, tak jak nieustannie traci sens coraz większej liczby starych, dobrych słów, pozwalając, by przywłaszczyły je sobie wulgarne żywioły władające współczesnością. Tylko w wyniku tego zawłaszczenia można obecnie mówić o przemysłowym czy handlowym imperium jakiejś wielkiej firmy - albo pozwalać sobie na inne tego rodzaju nadużycia.

   Człowiek ma skłonność do generalizowania w przestrzeni i czasie. Cechy swego bezpośredniego otoczenia podświadomie bierze za cechy właściwe wszystkim miejscom na ziemi, a kształt świata istniejący za jego życia uważa właściwie za odwieczny. Na ogół trudno mu sobie wyobrazić, że świat mógł kiedyś wyglądać zupełnie inaczej. Jednego z niezliczonych przykładów tej tendencji dostarczają wyobrażenia współczesnego człowieka na temat budowy państwa. Nie mieści się w nich inny model wspólnoty państwowej, niż współczesny: państwo podzielone terytorialnie na jednakowe jednostki organizacyjne.