Na razie Janukowycz powraca do eksponowania doświadczenia II wojny światowej jako Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Powołał specjalną radę koordynacyjną ds. zbliżającej się 65. rocznicy zakończenia działań wojennych, a przygotowanie uroczystości obchodowych powierzył Ministerstwu Edukacji i Nauki.  

Minister, który nie uznaje narodu ukraińskiego

W sformowanym na początku marca rządzie Mykoły Azarowa teka ministra edukacji przypadła Dmytro Tabacznykowi. W latach 90. Tabacznyk był pierwszym szefem administracji Leonida Kuczmy i autorem projektu „Do Europy! Ale razem z Rosją”, który zakładał zbliżenie z Brukselą dopiero po zbudowaniu ekonomicznej zależności od Moskwy. Jest także konsekwentnym obrońcą paktu Ribbentrop-Mołotow, o którym pisze, że położył fundamenty pod nowoczesną Ukrainę. Dzięki tym i wielu podobnym inicjatywom (m.in. uznanie Ukraińców za odłam wielkiego narodu rosyjskiego) Tabacznyk cieszy się opinią jednego z najbardziej rusofilskich polityków nad Dnieprem.  

Zanim nowy minister włączył się do przygotowań rocznicowych, ogłosił zmiany w zasadach rekrutacji na wyższe uczelnie. Egzaminy wstępne nie będą, jak dotychczas, przeprowadzane wyłącznie w języku ukraińskim, lecz także w językach mniejszości narodowych, w tym w języku rosyjskim. Może się więc okazać, że nowi studenci nie będą w stanie zrozumieć treści wykładów (językiem wykładowym pozostaje ukraiński), co z kolei zostanie wykorzystane jako pretekst do nadania rosyjskiemu jeszcze większych koncesji.  

Mimo protestów opozycji i młodzieży z zachodniej Ukrainy szanse na odwołanie Tabacznyka są niewielkie. Minister ma poparcie Partii Regionów i pozostałych członków gabinetu, którzy również nie ukrywają swoich prorosyjskich sympatii. Szef rządu Azarow jest chyba jedynym europejskim premierem, który w oficjalnych wypowiedziach demonstracyjnie nie używa urzędowego języka swojego kraju. A jeden z jego siedmiu zastępców, Wołodymyr Semynożenko, w niedawnym wywiadzie telewizyjnym zarysował koncepcję alternatywy wobec Unii Europejskiej: ściślejszy sojusz Ukrainy z Białorusią i Rosją. Przeciwnicy polityczni natychmiast oskarżyli go o chęć restauracji Związku Radzieckiego. 

Koniunkturalizacja polityki historycznej 

Po spektakularnej porażce Wiktora Juszczenki w wyborach prezydenckich można było się spodziewać, że zagadnienia historyczne, skupiające uwagę poprzedniej głowy państwa, przestaną odgrywać tak istotną rolę. I rzeczywiście, nowy rząd wyraźnie dystansuje się wobec priorytetów Juszczenki. A Janukowycz nie tylko usunął ze swojej strony internetowej rozdział o Wielkim Głodzie 1932-1933, lecz także zapowiedział odebranie Stepanowi Banderze tytułu Bohatera Ukrainy. Ukraina Janukowycza ma bowiem własnych bohaterów: kilka dni temu najwyższymi odznaczeniami ukraińskimi uhonorowani zostali dwaj przywódcy Kuby - Fidel Castro i jego brat Raul. 

Wielu rodzimym publicystom wydaje się, że opory ekipy Janukowycza wobec polityki pamięci Juszczenki wynikają z pragmatycznej potrzeby podtrzymania dobrych relacji z Warszawą. Tymczasem nobilitacja Wielkiego Głodu i Ukraińskiej Powstańczej Armii, czyli podstaw projektu historycznego poprzedniego prezydenta, uderza przede wszystkim w sowiecki ogląd przeszłości. Przemilczanie tych tematów służyć będzie poprawie stosunków nie z Polską, ale z Rosją. Dlatego też nowa polityka pamięci nie będzie już miała na celu pobudzanie społecznej wrażliwości na problemy historyczne, lecz stanie się jednym z elementów - obok statusu języka rosyjskiego i kwestii gospodarczych - koniunkturalnego układania krótkoterminowych relacji z Moskwą.