Nicholas Bethell: Zdradzeni

Druga wojna światowa przedstawiana jest często jako starcie aliantów z nazizmem, jako konflikt dobra ze złem. Rzeczywistość była znacznie bardziej skomplikowana. Boleśnie doświadczyli tego Polacy, którzy choć jako pierwsi stawili opór III Rzeszy i formalnie należeli do obozu zwycięzców, to faktycznie stali się krajem zależnym totalitarnego państwa sowieckiego.

Podobne dramaty stały się udziałem także innych narodów, które znalazły się po wojnie za „żelazną kurtyną”. Nie wszystkie walczyły po stronie aliantów, wiele wsparło państwa  Osi. Takie zachowanie  wynikało często z nienawiści do system komunistycznego, a nie z sympatii do faszyzmu. Postępowano w myśl zasady, iż wróg mojego wroga jest moim przyjacielem. Właśnie powojennym losom tych, którzy zdecydowali się walczyć z komunizmem, sprzymierzając się z Hitlerem, poświęcona jest książka Nicholasa Bethela pt. ”Zdradzeni”.

Wsparcie dla tak zbrodniczej ideologii, jaką był faszyzm i wystąpienie przeciwko siłom zbrojnym własnego państwa, z pewnością nie było decyzją łatwą. Podjęło ją jednak wielu tych, którzy nie chcieli żyć w kraju rządzonym przez Józefa Stalina, czy Jozipa Broza Titę. W momencie, gdy III Rzesza upadła,  stanęli przed dylematem, co dalej? . Wielu liczyło na aliantów zachodnich… .

Dzieło, bo tak śmiało można nazwać tę pozycję, zasługuje na szacunek i polecić należy je każdemu interesującemu się historią i stosunkami międzynarodowymi. Lektura z pewnością będzie bardzo zajmująca. Tekst jest tak nasączony dramaturgią, iż może śmiało równać się pod tym względem z najlepszymi powieściami. Ma on jednak nad nimi tę przewagę, iż opisuje wydarzenia, które rzeczywiście rozegrały się tuż po zakończeniu działań wojennych w Europie i do tego, które nie zapisały się złotymi zgłoskami w historii demokracji  zachodnich. W momencie, gdy książka ukazała się po raz pierwszy w Wielkiej Brytanii,  pod znamiennym tytułem ”The Last Secret”, wywołała w tym kraju niemałe poruszenie. Mówiły o niej media i spowodowała, że odnieść się do kwestii w niej poruszanych, poczuły się zmuszone osoby z kręgów brytyjskiej dyplomacji.

Udziałem każdego, kto sięgnie po tę książkę  stanie się refleksja nad losem tysięcy zwykłych ludzi, którzy stali się przedmiotem bezwzględnej Realpolitik, prowadzonejnprzez wielkie mocarstwa. ”Zdradzeni” pomagają też uzmysłowić sobie, jak straszny jest komunizm skoro tak wielu, którzy doświadczyli tego systemu, zdecydowało się wystąpić przeciwko niemu z bronią w ręku, ryzykując odium zdrajcy.