Na Oceanie Spokojnym, pomiędzy wyspą Hokkaido a półwyspem Kamczatka znajduje się archipelag ponad trzydziestu wysp wulkanicznych. Wraz z wyspą Sachalin Wyspy Kurylskie tworzą Obwód Sachaliński, jedną z 49 takich jednostek administracyjnych w Federacji Rosyjskiej. Archipelag składa się z dwóch równoległych łańcuchów wysp: Dużego Łańcucha Kurylskiego, o długości 1200 km oraz Małego Łańcucha Kurylskiego, o długości 120 km. Wyspy oddzielone są od siebie 26 cieśninami. Szelfy u wybrzeży Wysp Kurylskich są bogate w zasoby naturalne (rtęć, ołów, złoto), gleby mają pochodzenie wulkaniczne. Znaczna większość archipelagu to czynne rejony sejsmicznie.

fMieszkańcy Kuryli to ludność żyjąca w zasadzie wyłącznie z łowiectwa i rybołówstwa, wykorzystująca bogate zasoby rybne stref przybrzeżnych. Pierwsze wzmianki o Wyspach Kurylskich pochodzą z dzienników rosyjskich podróżników, którzy dotarli tam w XVII wieku. I to właśnie Rosjanie jako pierwsi rozpoczęli kolonizację tych regionów. W roku 1786 caryca Katarzyna II ogłosiła, że archipelag jest częścią Imperium Rosyjskiego. Przez następne 200 lat rejon ten stanowić będzie „kość niezgody” pomiędzy dwiema największymi podówczas potęgami azjatyckimi – Rosją i Japonią. Konflikt ten, choć swoją genezą sięga czasów odległych, sprawia, iż rejon Wysp Kurylskich bywa dziś często nazywany miejscem, w którym zimna wojna jeszcze się nie zakończyła.

Czy istotnie jest to spór mogący wywołać fundamentalne zmiany geopolityczne na Dalekim Wschodzie? Czy może jest to po prostu spór o pryncypia, o dobre imię i pozycję zainteresowanych krajów na arenie międzynarodowej? I w końcu, jak można skonfrontować perspektywę rozwoju tej sytuacji z tezami Samuela Huntingtona, a więc czy jest to poważne ognisko zapalne, mogące zrodzić realny problem zderzenia cywilizacji?