|
Stany Zjednoczone są republiką o prezydenckim systemie władzy. Podstawowymi zasadami ustrojowymi USA są: zasada federalizmu, z której wynika, że stany są suwerennymi jednostkami politycznymi oraz zasada podziału władz oparta na systemie checks and balances (hamulców i równowagi), co oznacza, że władza wykonawcza, ustawodawcza i sądownicza wzajemnie się ograniczają i zarazem uzupełniają. REKLAMA
Strona 1 z 5 I. Konstytucja:
W 1787 roku uchwalono zasadniczy tekst konstytucji Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, która składała się z wstępu i siedmiu artykułów. Przetrwała ona do czasów współczesnych, a do chwili obecnej przyjęto zaledwie 26 poprawek nie naruszając jej głównych założeń. Tekst preambuły ma zasadnicze znaczenie, określa, bowiem podstawowe cele, które przyświecały twórcom konstytucji w momencie jej tworzenia. Nawiązuje do zasad państwa opartego na idei suwerenności ludu i państwa liberalnego. My, naród Stanów Zjednoczonych, w celu tworzenia bardziej doskonałej unii, ugruntowania sprawiedliwości, zapewnienia spokoju wewnętrznego, umożliwienia wspólnej obrony, popierania ogólnego dobra i zagwarantowania wolności dla nas samych i dla naszych potomków uchwalamy i ustanawiamy niniejszą Konstytucję Stanów Zjednoczonych. Artykuł I – określa funkcję i strukturę władzy ustawodawczej – Kongresu; Artykuł II – określa funkcję władzy wykonawczej – prezydenta; Artykuł III - określa wymiar sprawiedliwości; Artykuł IV – poświęcony został relacjom władzy federalnej i stanów; Artykuł V – reguluje sposób zmiany konstytucji. Artykuł VI – określa podstawowy system źródeł prawa ustanawiając konstytucję jako nadrzędne prawo; Artykuł VII – określa zasadę ratyfikacji konstytucji, stwierdzając, że konstytucja wchodzi w życie po ratyfikowaniu jej, przez co najmniej 9 stanów – 22 czerwca 1788. Procedura zmiany konstytucji wymaga wniosku 2/3 składu obu Izb Kongresu, albo zwołania konwencji konstytucyjnej celem wprowadzenia poprawek do konstytucji na wniosek legislatur 2/3 stanów. Zmiany konstytucyjne wymagają akceptacji ¾ stanów i nie zostają bezpośrednio włączone do jej tekstu, ale stanowią jej uzupełnienie jako poprawki. Podstawowe prawa obywateli zostały uchwalone w 1791 roku w formie pierwszych dziesięciu poprawek stanowiących tzw. Deklarację Praw. Poprawka I - Kongres nie może stanowić ustaw wprowadzających religię albo zabraniających swobodnego wykonywania praktyk religijnych; ani ustaw ograniczających wolność słowa lub prasy, albo naruszających prawo do spokojnego odbywania zebrań i wnoszenia do rządu petycji o naprawę krzywd. Poprawka II - Dobrze zorganizowana milicja jest niezbędna dla bezpieczeństwa wolnego państwa; prawo ludzi do posiadania i noszenia broni nie może być naruszone.
Poprawka III - W czasie pokoju wojsko nie będzie kwaterowane w żadnym domu bez zgody właściciela, a w czasie wojny też tylko w sposób prawem określony. Poprawka IV - Nie będzie naruszane prawo ludzi do bezpieczeństwa osobistego, nietykalności mieszkania, dokumentów i ruchomości, oraz zapewniające ochronę przed nieuzasadnionymi rewizjami i konfiskatami. Nakaz rewizji lub aresztowania może być wydany jedynie przez sąd na podstawie uzasadnionego podejrzenia, popartego przysięgą lub oświadczeniem, przy czym dokładnie musi być wymienione miejsce rewizji oraz osoby i rzeczy, które mają być obłożone aresztem.
Poprawka V - Nikt nie będzie pociągany do odpowiedzialności za zbrodnię główną lub inne hańbiące przestępstwo bez zalecenia lub postawienia w stan oskarżenia przez Wielką Ławę Przysięgłych; przepis ten nie dotyczy członków wojska, marynarki wojennej ani milicji, będącej w służbie czynnej podczas wojny lub zagrożenia publicznego. Nie wolno też tej samej osoby sądzić ani narażać na karę śmierci lub karę cielesną dwukrotnie za to samo przestępstwo; ani też nie wolno wymagać od oskarżonego w sprawie karnej by świadczył przeciwko sobie, ani pozbawiać go życia, wolności lub mienia inaczej niż w drodze czyniącej zadość istotnym wymaganiom sprawiedliwości. Nie wolno też przejąć prywatnej własności na użytek publiczny bez słusznego odszkodowania.
Poprawka VI - We wszystkich sprawach karnych oskarżonemu przysługuje prawo do szybkiej i jawnej rozprawy przed bezstronną ławą przysięgłych w tym Stanie i okręgu, w którym przestępstwo zostało popełnione, przy czym okręg ma być uprzednio prawnie ustalony. Oskarżonego należy pouczyć o charakterze i przyczynie oskarżenia, postawić go wobec świadków oskarżenia, w razie potrzeby pod przymusem sprowadzić świadków świadczących na jego korzyść i zapewnić mu obrońcę. Poprawka VII - W sprawach opartych na prawie zwyczajowym, gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 20 dolarów, prawo do rozprawy przed sądem przysięgłych będzie zachowane, a żadna sprawa osądzona przez przysięgłych nie może być ponownie rozpatrywana przez jakikolwiek inny sąd Stanów Zjednoczonych, jak tylko w zgodzie z postanowieniami prawa zwyczajowego.
Poprawka VIII - Nie wolno żądać nadmiernych kaucji i wymierzać nadmiernych grzywien ani też stosować kar okrutnych lub wymyślnych.
Poprawka IX - Wymienienie w Konstytucji określonych praw nie oznacza zniesienia lub ograniczenia innych praw, przysługujących ludowi.
Poprawka X - Uprawnienia, których Konstytucja nie powierzyła Stanom Zjednoczonym ani nie wyłączyła z właściwości poszczególnych Stanów, przysługują nadal poszczególnym Stanom bądź ludowi.
|