Konferecja odbywała się w dniach 4-5 listopada br. Podczas inauguracji Marcin Zaborowski powiedział, że Partnerstwo Wschodnie jest polityką w okresie kształtowania, a to, jaką formę przyjmie, zależy od Unii Europejskiej, jej członków - w tym Polski - ale przede wszystkim od krajów sąsiedzkich objętych tą inicjatywą. Jest to struktura ramowa, którą należy wypełnić treścią, dzięki czemu relacje UE z sąsiadami nabiorą nowej dynamiki. 

Z kolei Ewa Synowiec podkreśliła, że w ramach Europejskiej Polityki Sąsiedztwa w Polsce szczególne znaczenie mają relacje z najbliższymi sąsiadami na Wschodzie. Dlatego też wpisując się w działania Komisji Europejskiej mające na celu intensyfikację kontaktów międzyludzkich, Przedstawicielstwo Komisji w Polsce – po raz pierwszy na taką skalę – skupia uwagę na wymiarze wschodnim Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, tematyce niezwykle istotnej dla nadchodzącego Przewodnictwa Polski w Radzie UE w drugiej połowie 2011 roku.

- Nasze spotkanie w Lublinie będzie doskonałą okazją do otwartej debaty o aktualnych uwarunkowaniach politycznych, szansach i wyzwaniach dla rozwoju inicjatywy Partnerstwa Wschodniego – powiedziała Ewa Synowiec. – Poza tym wraz ze znakomitymi panelistami będziemy rozmawiać o możliwościach pogłębiania współpracy gospodarczej, bezpieczeństwie energetycznym czy efektywnym korzystaniu z energii. Ważnym tematem będzie udział społeczeństwa obywatelskiego w nadawaniu nowych impulsów współpracy w tychże dziedzinach. Wreszcie na koniec będziemy mieć okazję usłyszeć, jakie są oczekiwania i nowe możliwości wiążące się z prezydencjami węgierską i polską w przyszłym roku. Miejmy nadzieję, że nasza pogłębiona i owocna dyskusja będzie przyczynkiem do refleksji w formułowaniu strategii działań na przyszłość.

W konferencji udział wziął także Mikołaj Dowgielewicz, sekretarz stanu ds. europejskich w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP. Swoje przemówienie rozpoczął od stwierdzenia, że poszerzanie strefy demokracji w Europie jest jednym z największych sukcesów Unii, gdyż Unia będzie w stanie dobrze funkcjonować wtedy, gdy będzie Unią otwartą. Przyznał jednocześnie, że w czasach rosnącego populizmu, kryzysu gospodarczego i większego skupienia na wewnętrznych, instytucjonalnych kwestiach, trudno jest być w Unii adwokatem otwartości i rozszerzenia. Kraje objęte inicjatywą Partnerstwa muszą sobie z tego zdawać sprawę i tym bardziej powinny wykorzystać ten czas na tzw. "pracę domową", czyli przeprowadzanie niezbędnych reform gospodarczych, walkę z korupcją i zmianę mentalności. Jest to warunek konieczny do ubiegania się o członkostwo w Unii, do czego – co minister podkreślił – kraje Partnerstwa Wschodniego, jako kraje europejskie, zgodnie z Traktatem mają prawo.

Minister Dowgielewicz powiedział, że rok 2011, a zwłaszcza majowy szczyt w Budapeszcie, będzie czasem podsumowań dotychczasowych działań i jednocześnie okazją do wytyczenia nowych perspektyw. Będzie to moment na zastanowienie się, jak lepiej skorelować priorytety państw UE i krajów PW i w jaki sposób najlepiej adresować pomoc skierowaną do tych krajów, by zwiększyć absorpcję środków. Minister nawoływał także to tego, by o Partnerstwie Wschodnim mówić pozytywnie.

W pierwszym dniu konferencji rozmawiano m.in. na temat wdrażania inicjatywy Partnerstwo Wschodnie. W dyskusji udział wzięli m.in. Bruno Dethomas z KE, Philippe Szymczak z EBI, Pirkka Tapiola z SG Rady oraz Aleksander Suszko z ukraińskiej instytucji pozarządowej.

Paneliści podkreślili, że to co do tej pory zostało osiągnięte jest istotne. Trwają rozmowy nad układami stowarzyszeniowymi z pięcioma krajami objętymi Partnerstwem, przy czym rozmowy z Ukrainą są już mocno zaawansowane. Wszczęto realizację programów wspierających reformy instytucjonalne w tych krajach, co oznaczać będzie konkretną pomoc dla administracji. Zaangażowano w projekt społeczeństwo obywatelskie, ponadto udało się zainteresować inicjatywą państwa trzecie i międzynarodowe instytucje jak Bank Światowy, EBI i EBOR. Na realizację programu Partnerstwa Wschodniego KE przeznaczyła jak dotąd już znaczne środki, a w toku dyskusji o nowym budżecie Unii, należy więc walczyć o dodatkowe kwoty.

Paneliści zauważyli także, że Partnerstwo Wschodnie jest okazją dla krajów objętych tą inicjatywą do przeprowadzenia reform, jednakże niezbędna jest do tego wola polityczna po stronie tych krajów. Unia może i chce zachęcać do realizacji reform, podkreślając konieczność istnienia i funkcjonowania instytucji demokratycznych.

Wspomniano, iż jedną z kluczowych instytucji zaangażowanych we wdrażanie Partnerstwa Wschodniego jest Europejski Bank Inwestycyjny, który może zaangażować w sumie 5,2 mld euro w regionie Europy Wschodniej, Południowego Kaukazu i Rosji.

Paneliści zwracali uwagę na różne podejścia do Partnerstwa Wschodniego w krajach objętych inicjatywą: z jednej strony postrzeganie inicjatywy jako możliwości maksymalizacji korzyści finansowych wypływających z udziału w niej, a z drugiej jako szansy na modernizację gospodarczą i instytucjonalną. „Partnerstwo Wschodnie nie powinno być postrzegane jako dar, ale jako wyzwanie.” – stwierdzili zgodnie uczestnicy panelu.