Liga Arabska
Liga Arabska (Liga Państw Arabskich) została utworzona w 1945 r. w Kairze przez następujące państwa: Egipt, Irak, Liban, Arabia Saudyjska, Transjordania (Jordania o 1949 r.) i Jemen. Później dołączyły: Algieria (1962), Bahrajn (1971), Komory (1993), Dżibuti (1977), Kuwejt (1961), Libia (1953), Mauretania (1973), Maroko (1958), Oman (1971), Katar (1971), Somalia (1974), Południowy Jemen (1967), Sudan (1956), Tunezja (1958) i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Organizacja Wyzwolenia Palestyny, pomimo że nie podpisała statutu, została przyjęta do Ligi w 1976 r i uzyskała te same prawa co pozostałe państwa członkowskie.
Jej priorytetowymi celami są: zacieśnienie więzi krajów członkowskich, koordynacja ich polityk i promowanie wspólnych interesów.
Organizacja ta pod względem politycznym jest podobna do Organizacji Państw Amerykańskich, Rady Europy bądź Organizacji Jedności Afrykańskiej (obecnie Unia Afrykańska). Wszystkie te organizacje mogą być w pewnym uproszczeniu regionalnymi wersjami Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Liga Arabska stosunkowo różni się od takich organizacji jak Unia Europejska ponieważ nie osiągnęła takiego stopnia regionalnej integracji i nie posiada uregulowanych kwestii np. dotyczących bezpośrednich relacji z obywatelami państw członkowskich. Jednakże statut Ligi zakłada koordynację działań związanych z gospodarką, włączając w to wymianę handlową, komunikację, a także sprawy kulturalne, narodowość, paszporty, wizy, kwestie związane z polityką społeczną i zdrowotną. Statut Ligi Państw Arabskich zabrania także uciekania się do użycia siły między państwami członkowskimi w razie zaistnienia jakichkolwiek konfliktów.
Pod wpływem porozumień traktatowych regulujących i koordynujących część ww. kwestii powstały: Arabska Unia Telekomunikacyjna (1953), Arabska Unia Pocztowa (1954), Arabski Bank Rozwoju (później znany jako Arabska Organizacja Finansowa). Arabski Wspólny Rynek został ustanowiony w 1965 r. i jest otwarty dla wszystkich krajów członkowskich. Porozumienie to zakłada zniesienie stawek celnych na artykuły rolnicze i surowce naturalne, wolny przepływ siły roboczej i kapitału w ramach Ligi, a także koordynację rozwoju ekonomicznego.
W skład Ligi wchodzi: Rada Ligi (organ plenarny; pewną słabością tego organu jest fakt, że przyjęte uchwały obowiązują tylko te kraje, które głosowały za daną uchwałą), Rada Wspólnej Obrony (założona w 1950r., po zawarciu umowy o Wspólnej Obronie i Współpracy Gospodarczej), Rada Gospodarcza (założona w 1950 r., po zawarciu umowy o Wspólnej Obronie i Współpracy Gospodarczej) i Sekretariat Główny (z sekretarzem generalnym na czele, wybieranym na 5-letnią kadencję z możliwością reelekcji; obecnie od 2001 r. jest nim Egipcjanin Amr Moussa).
W 1945 r. Liga była po stronie Libanu i Syrii w ich sporze z Francją, a także domagała się niezależnej Libii. Z kolei w 1961 r. poparła Tunezję w konflikcie z Francją. Od samego początku Liga sprzeciwiała się powstaniu państwa żydowskiego na terenie Palestyny, która miała być w całości niezależna i zamieszkana w zdecydowanej większości przez Arabów. Po powstaniu państwa Izrael w 1948 r. państwa członkowskie wspólnie zaatakowały państwo żydowskie, jednakże Izrael odparł atak. W kolejnych latach Liga bojkotowała Izrael i przedsiębiorstwa prowadzące z nim wymianę handlową.
Konferencje na szczycie w l. 1964-65 utworzyły wspólne arabskie siły zbrojne, które jednak okazały się nieskuteczne we wspólnym planie obalenia Izraela i wyzwolenia Palestyny.
Egipt był zawieszony w prawach członkowskich Ligi w l. 1979-1989 ponieważ podpisał traktat pokojowy z Izraelem. Tym samym siedziba organizacji została przeniesiona z Kairu do Tunisu. W 1998 liga zaakceptowała plan wynegocjowania ugody z Izraelem wysunięty przez OWP. Kair stał się ponownie siedzibą organizacji w 1991 r. W trakcie wojny między Irakiem a Iranem (1980-88) Liga popierała Irak, natomiast była podzielona jeśli chodzi o zaatakowanie Kuwejtu przez Irak w 1991 r. W 1993 r. organizacja ta wydała oświadczenie potępiające wszelkie formy terroryzmu. W 2002 r. Liga po raz pierwszy zaproponowała Izraelowi normalizację stosunków z państwami arabskimi pod warunkiem wypełnienia określonych warunków, jednakże wiele z nich było nie do zaakceptowania dla Izraela.
Przez wiele lat sama organizacja nie stanowiła monolitu. W trakcie zimnej wojny część państw członkowskich Ligi optowała za Związkiem Radzieckim, a część była po stronie Stanów Zjednoczonych. Ostatnio podziały przebiegały na linii między bojowymi i fundamentalistycznymi państwami muzułmańskimi i tymi z bardziej umiarkowanym podejściem do islamu.
Decyzje podjęte przez Ligę wiążą tylko te kraje, które za nimi głosowały, tym samym powoduje to wysoką nieskuteczność organizacji. W niektórych kwestiach decyzje są jednomyślne, np. pełne poparcie dla Palestyńczyków pod okupacją izraelską, chociaż często nie wynika z tego nic poza deklaracjami. Jednym z nielicznych wyjątków był ekonomiczny bojkot Izraela w l. 1944-1993.
Jednakże Liga była o wiele bardziej skuteczna w innych obszarach działalności, jak np. ustalenia dotyczące programu nauczania w arabskich szkołach, zachowanie cennych manuskryptów czy tłumaczenie nowoczesnych terminów technologicznych na użytek krajów członkowskich. Liga była również skuteczna w decyzjach dotyczących telekomunikacji i bezprzewodowej komunikacji.
Źródła:
The Columbia Encyclopedia, Columbia University Press,2005
news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/country_profiles/1550797.stm
Wolność w szwedzkim modelu państwa opiekuńczego
