Człowiek funkcjonuje bardzo często w oparciu o skojarzenia, uproszczenia i skróty myślowe. Jakie, było twoje pierwsze skojarzenie po przeczytaniu tytułu tego artykułu? Być może pomyślałeś o islamie choć świadomie nie użyłem tego słowa. Czy nie uprościłeś terminu fundamentalista podporządkowując poszczególne nurty islamu jego najbardziej radykalnej, „wojującej” formie? Konkludując, czy wydarzenia z 11 września nie utworzyły w nas pewnego skrótu myślowego, który w islamskim fundamentalizmie szuka źródeł i oparcia terroryzmu?

Wyolbrzymione zagrożenie

W 1997 roku Zbigniew Brzeziński opublikował książkę zatytułowaną „Wielka Szachownica”. Pisze w niej, że: „święta wojna [w Afganistanie] przeciwko rosyjskiemu okupantowi sprawiła, że dominującą pozycję w życiu kraju zyskała religia, a ostre różnice polityczne pogłębił fanatyzm religijny (…) Afganistan jest zatem częścią euroazjatyckich Bałkanów (…) jednym z problemów tego niestabilnego regionu może być zagrożenie ze strony islamskiego fundamentalizmu.”

Ostatnie zamachy na Północnym Kaukazie przypomniały opinii publicznej o problemie islamskiego terroryzmu. Czeczenia, Dagestan, Inguszetia to nazwy, które brzmią znajomo choć zakres skojarzeń jakie wywołują u statystycznego Polaka jest dość ubogi i zamyka się właściwie w schemacie zamachowiec- bomba- ofiary. Czasem przebłyski pamięci wydobywają na światło dzienne zapomniane już nazwy takie jak teatr w Dubrowce, szkoła w Biesłanie etc. Geneza tych zjawisk nie jest w Polsce analizowana i zamyka się właściwie w terminologii walk o niepodległość (z rosyjskim okupantem). Tymczasem rzeczywistość znacząco odbiega od naszego wyobrażenia.

Źródło terroryzmu

Mimo ogromu tragedii jaki wiąże się z kaukaskim terroryzmem nie należy zapominać o tym, że jest on świadomie wyolbrzymiany przez władze rosyjskie. Idea walki z terroryzmem podchwycona przez premiera Putina jeszcze w czasach jego prezydentury doskonale zaciemnia obraz rzeczywistej sytuacji na Kaukazie Północnym, który boryka się z biedą, wojennymi zniszczeniami i walkami rodzimych klanów kontrolujących jego poszczególne regiony. Moskwa z lubością przypisuje wszelkie etniczne niepokoje na tym terenie aktom międzynarodowego terroryzmu, zręcznie odwracając wzrok światowej opinii publicznej od rzeczywistego źródła problemu, które tkwi na Kremlu…

W rzeczywistości zjawisko terroryzmu na Kaukazie Północnym nie wynika bezpośrednio z dążeń niepodległościowych jego mieszkańców ani z obecności Rosji na tym terytorium. Miejscowa ludność podbita przez Rosję już w XIX wieku po dekadach oporu zaakceptowała ostatecznie wprowadzaną centralnie modernizację Kaukazu. Budowa dróg, miejsc pracy, oświata i nowinki techniczne jakie dotarły do tego peryferyjnego regionu za pośrednictwem Moskwy z czasem doprowadziły do identyfikacji ludności kaukaskiej z państwem radzieckim. Wszystko zmieniło się wraz z upadkiem ZSRR i chaosem jaki wytworzył się na tym terenie, gdy zabrakło siły zdolnej kontrolować ten obszar.

 Spotkania mające charakter rozważań i refleksji nad rolą terroryzmu we współczesnym świecie organizowane są cyklicznie od kilku lat przez Centrum Badań nad Terroryzmem Collegium Civitas w rocznicę zamachów na Nowy Jork i Waszyngton. Kolejne, trzecie już spotkanie z tej serii odbyło się w warszawskim hotelu Maria w dniu 11 września 2009.

Wśród zaproszonych gości znaleźli się: generał Edward Pietrzyk – były ambasador RP w Iraku, redaktor Piotr Górecki – reporter zagraniczny TVP, ppłk Andrzej Kruczyński – były oficer Jednostki „GROM” oraz dr Tomasz Aleksandrowicz reprezentujący Centrum Badań nad Terroryzmem. Spotkanie poprowadziła redaktor Anna Wojtacha, dziennikarz Polsat News.

Kilka dni temu jedna z najbardziej liczących się gazet w Serbii „Danas” opublikowała informację., o tym że Serbowie prowadzą tajne rozmowy z Amerykanami na temat przyjęcia grupy więźniów z bazy Guantanamo.

13 lutego br. w tureckim dzienniku „Milliyet" znalazła się informacja, że ormiańska terrorystyczna organizacja ASALA zagroziła śmiercią Armenowi Gakavyanowi - pracownikowi naukowemu australijskiego Uniwersytetu Macqurie oraz współprzewodniczącemu turecko - ormiańskiej grupy dialogu. Armen Gakavyan przygotowywał się do poprowadzenia ormiańskiej „kampanii przeprosin" wobec narodu tureckiego, w której winy strony ormiańskiej upatruje się głównie w działalności ww. organizacji. Pomysłodawca kampanii przyznał, że do przeprowadzenia kampanii przeprosin zainspirowała go podobna akcja zainicjowana przez tureckich intelektualistów, którzy we własnym imieniu przepraszają za trwające od prawie wieku oficjalne negowanie przez Turków tragedii Ormian okresu I Wojny Światowej.

W reakcji na doniesienia o planowanej kampanii organizacja ASALA wraz ze zrzeszającym byłych ormiańskich bojowników i więźniów politycznych stowarzyszeniem "Przysięga Araratu" broni zasadności użycia przemocy w latach 70-tych i 80-tych. Za warunek darowania życia Gavakyanowi uznaje porzucenie przez niego planów związanych z „kampanią przeprosin" oraz ujawnienie nazwisk osób które nakłoniły go do podjęcia  tego typu aktywności. Gakavyan jest również ich zdaniem winien przeprosiny ofiarom wydarzeń 1915 roku.

Według informacji ormiańskiego dziennika „Azg" Gakavyan w oświadczeniu nadesłanym ormiańskim mediom dementuje, że przytaczany przez turecki „Radikal" tekst oświadczenia na którym oprzeć się miała kampania został przez dziennik zmanipulowany, a sam autor nie ma zamiaru dokonywać w imieniu ludności ormiańskiej jakichkolwiek przeprosin. Jak tłumaczy na łamach gazety „Agos", wspomniane oświadczenie wyraża wyłącznie osobisty żal autora z powodu aktów terroru wymierzonych przeciwko Turkom. Tureckie media sprostowania te przemilczały, "Azg" zaś dolewając oliwy do ognia zauważył, że Gakavyan zapomniał wziąć pod uwagę tradycji manipulacji i dezinformacji na której opierają się tureckie media. Ostatecznie Gakavyan wycofał się ze swojego pomysłu, kiedy do gróźb ze strony ASALA dołączyły głosy  krytyki ze strony szerokich kręgów ormiańskiej diaspory.