Zaraz po wylądowaniu na lotnisku di Tiro ukląkł na tradycyjnym islamskim dywaniku modlitewnym i ucałował rodzinną ziemię, po czym rozpoczął swą triumfalną podróż po prowincji.

Na ulicach Banda Aceh, stolicy regionu, byłego partyzanckiego przywódcę powitały tysiące rozentuzjazmowanych zwolenników. W wygłoszonej do nich krótkiej mowie określił podpisane w 2005 r. porozumienie pokojowe „cennym darem od Allaha”. W tym samym przemówieniu wezwał również do przestrzegania postanowień rozejmu. „Ludu Aceh, wzywam was byście utrzymywali i wzmacniali pokój. Nie niszczmy tego co sami stworzyliśmy” mówił. Podziękował również rządowi Indonezji za przestrzeganie porozumień pokojowych.

Entuzjastycznie di Tiro witano również na prowincji. W wiosce Meure – dawnej rebelianckiej bazie – mieszkańcy zarznęli aż 30 krów na powitalną ucztę.

83-letni Hasan di Tiro jest liderem ruchu separatystycznego w Aceh. W 1976 r. założył Ruch Wolnego Aceh (Gerakan Aceh Merdeka - GAM), partyzanckie ugrupowanie walczące z rządem w Dżakarcie. Zmuszony trzy lata później do ucieczki z kraju przez blisko 30 lat kierował ze Szwecji walką o niepodległość prowincji.

Oficjalnie di Tiro przybył do Aceh wyłącznie by odwiedzić rodzinę i po 30 latach ponownie zobaczyć ojczyznę. Nikt nie miał jednak wątpliwości, że jego przybycie ma również ogromne znaczenie polityczne. Wielu wiąże jego wizytę z zaplanowanymi na 2009 rok wyborami do parlamentu prowincji.

Konflikt w prowincji Aceh wybuchł w 1976 r., gdy rządzący Indonezją generał Suharto, pozbawił prowincję specjalnego statusu, gwarantującego jej autonomię w sprawach religii, prawa zwyczajowego i edukacji. Trwająca 29 lat wojna partyzancka kosztowała życie od 10 do 15 tys. osób. W jej trakcie obie strony masowo dopuszczały się naruszeń praw człowieka.

Walki przerwała dopiero katastrofa naturalna w postaci fal tsunami, które w grudniu 2004 r. kompletnie zdewastowały Aceh (zginęło 170 tys. mieszkańców prowincji, a pół miliona straciło dach nad głową). Aceh znalazła się w rozpaczliwej sytuacji, w dodatku będąc wciąż poddana regulacjom stanu wojennego otrzymywała pomoc z dużym opóźnieniem. W tej sytuacji rebelianci i strona rządowa zaakceptowali zawieszenie broni.

15 sierpnia 2005 roku przedstawiciele GAM i rządu Indonezji podpisali w Helsinkach memorandum zrozumienia oficjalnie kończące walkę ruchu o niepodległość prowincji. W wyniku porozumienia Aceh uzyskał status specjalnego terytorium z prawem do posiadania własnej reprezentacji politycznej. Ważnym zapisem memorandum jest  punkt mówiący o prawie Acehu do 70% zysków wydobycia  tamtejszych kopalin. Memorendum nakładało także obowiązek utworzenia komisji prawdy i pojednania oraz sądu zajmującego się łamaniem praw człowieka.
W wyniku wyborów z 2006 r. nowym zarządcą prowincji został jeden z przywódców GAM, Irwandi Yusuf.

Na podstawie: news.bbc.co.uk, thejakartapost.com, watoday.com.au

Zobacz także: Joanna Przemyślańska: Aceh - zapomniany konflikt