Inwestea Konsultea Wschod24 Afryka24 Pe24
Strona główna
Anna Głąb: Władza odebrana - media w Rosji Drukuj Email
( 3 głosy)




Anna Głąb   
03.11.2009.
Przed rozpadem Związku Radzieckiego monopolistą na rynku mediów była Centralna Telewizja. Po  dojściu do władzy Michaiła Grobaczowa rozpoczęła się polityka „pieriestrojki” i „głasnost’i”, które zwiększyły liberalizm i pluralizm polityczny oraz wolność mediów. Za czasów Jelcyna powstały wielkie prywatne koncerny medialne, np. Borysa Bieriezowskiego (kanał ORT, Kommersant) czy Media-MOST (telewizja NTW, tygodnik „Itogi”, radio „Echo Moskwy”) Władimira Gusińskiego, które miały istotny wpływ na życie polityczne kraju. Ich istnienia nie bagatelizował Władimir Putin (w końcu w istotnym stopniu im właśnie zawdzięczał swoja popularność) i gdy media (zgodnie z linią wyznaczoną przez swoich właścicieli) przestały być mu bezkrytycznie przychylne, w wyniku różnorodnych działań znalazły się w pośrednich lub bezpośrednich rękach państwa.
REKLAMA

Głównym nadawcą publicznym i największym holdingiem medialnym w Rosji jest Wszechrosyjska Państwowa Telewizyjna i Radiowa Kompania (ros. Всероссийская государственная телевизионная и радиовещательная компания – WGTRK). Powstała ona 14 lipca 1990 r., zaś po rozpadzie ZSRR i likwidacji Centralnej Telewizji, odziedziczyła po niej część majątku. WGTRK powołał do życia Borys Jelcyn, który w czasie konfliktu z centrum związkowym i Michaiłem Gorbaczowem potrzebował „własnych mediów” na terenie Rosji. Kompania była tworzona „od zera” i początkowo działało jedynie radio. Od 1993 r. ma ona status nadawcy ogólnopaństwowego. Jako holding (na mocy dekretu prezydenta) WGTRK działa od 1998 r. i jest w całości własnością państwa.
Najważniejszym kanałem w grupie jest Rossija (dawna nazwa RTR-1). Działa od 13 maja 1991 r. i jest jednym z dwóch kanałów, który jest odbierany prawie na całym terytorium Rosji (sygnał pokrywa 98,5 proc. terytorium). Vesti – główny program informacyjny, od 1 lipca 2006 r. nadaje również własny całodobowy program. W ramach państwowego holdingu nadają również: Kultura, Sport, Kanał Dziecięcy, RTR-Planeta, Radio Rossija i Radio Majak oraz 89 regionalnych stacji radiowo-telewizyjnych. W jego skład wchodzi również Państwowy Kanał Internetowy „Rossija”, który zarządza stronami internetowymi wszystkich stacji.

Spadkobiercą dawnej Centralnej Telewizji jest obecna spółka 1 Kanał (ros. OAO Первый канал). Po prywatyzacji w 1991 r., kanał nazwano „Ostankino”, w 1995 r. kanał przemianowano na ORT (ros. Общественное российское телевидение), w 2002 r. przywrócono historyczną nazwę „1 kanał”. Do państwa należy pakiet kontrolny 51 % akcji, 49 % znajduje się w rękach prywatnych akcjonariuszy. Swoim sygnałem pokrywa 98,8 % powierzchni kraju. 1 Kanał posiada również spółkę-córkę, odpowiedzialną za nadawanie programu poza granice Federacji. Przygotowywane są m.in. wersje przeznaczone dla Europy, krajów WNP, Australii, USA i Kanady, krajów nadbałtyckich czy Azji.
W latach 90. do Borysa Bieriezowskiego należało 49 % akcji. Wśród aktywów medialnych posiadał również (nie skupione formalnie w holding mediowy) udziały w Kommersancie, Nezavisimoj Gazetie, Novych Izviestiach. W 2000 r. miał przekazać akcje ORT w zarządzanie dziennikarzom, a w 2001 r. sprzedać je za 150 mln dolarów. Oficjalnie nabywca nie jest znany, jednak mówi się, że był nim Roman Abramowicz.

Holding Gazprom-Media powstał w styczniu 1998 r. Łączy w sobie telewizję, radio, prasę, Internet. Angażuje się w produkcję filmów, działa na rynku reklamy i zarządzania nieruchomościami. Poprzez spółki-córki wchodzi w skład gazowego giganta.  Bezpośrednim właścicielem holdingu jest Gazprombank, który należy w 41,73 % do Gazpromu, zaś kontrolny pakiet akcji - 50 % + 1 należy (pośrednio lub bezpośrednio) do niepaństwowego funduszu emerytalnego GAZFOND.
Najważniejsze aktywa, wchodzące w skład grupy to  przejęte od Media-MOST telewizja NTW, radio „Echo Moskwy” i tygodnik „Itogi”. Po oskarżeniach wysuniętych przeciwko jednemu z współwłaścicieli - Władimirowi Gusińskiemu, Gazprom zażądał od Media-MOST-u zwrotu zaciągniętej przez holding pożyczki. Za rządów Jelcyna media często były finansowane m.in. z funduszy gazowego monopolisty. W zamian za sprzedaż akcji holdingu, Gusiński mógł opuścić Rosję. Od 11 maja 2001 r. jego aktywa należą do Gazprom-Media.
Inne aktywa Gazprom-Media to chociażby TNT, radiowe stacje muzyczne (Popsa, City-FM, Relax-FM), zajmująca się produkcją „NTW-Kino”, kina „Oktiabr’” i „Crystal Palace” oraz popularny portal internetowy „Rutube” (stworzony na wzór amerykańskiego Youtube).

Znaczącą stacją telewizyjną jest również moskiewska TW-Centr. Czwarta co do wielkości telewizja w Rosji dociera do prawie 100 mln widzów. Działa od lipca 1997 r. a jej większościowym udziałowcem jest moskiewskie merostwo – 99,2326 %, kierowane od 1992 r. przez Jurija Łużkowa. Pozostałe 0,7674 % należą do zamkniętej spółki „Promtorgcentr” . Jest ona powiązana z AFK-Sistema – rosyjską grupą finansowo-przemysłową, której głównym akcjonariuszem (62 %) jest Władimir Jewtuszenkow. Co prawda "Promtorgcentr" nie posiada dużego udziału w moskiewskiej telewizji, jednak nazwa tej spółki pojawia się także przy innych transakcjach, w których partnerem jest merostwo. Żony Jewtuszenkowa oraz mera Moskwy, Jurija Łużkowa są bowiem siostrami.

Na rosyjskim rynku działają również pomniejsze holdingi medialne (będące jednak często własnością oligarchów), z których każdy stara się znaleźć własną niszę działalności, nie angażując się szczególnie w działalność polityczną. Władimir Potanin, właściciel (100 %) jednego z największych kompleksów finansowo-przemysłowych Interros (Norylski Nikiel, Rosbank, RUSIA Petroleum) posiada holding Prof-Media. Specjalizuje się on w wydawaniu czasopism b2b z zakresu finansów, marketingu, reklamy czy zarządzania. Posiada też wydawnictwo, kilka mniejszych stacji radiowych (m.in. Avtoradio, Radio Alla) i telewizyjnych (m.in. 2+2, która nadaje filmy animowane oraz TV-3 wyświetlająca filmy fabularne, przygodowe oraz MTV Rossija) i sieć kin „Cinema Park”. Jednym z istotniejszych aktywów holdingu jest internetowy portal i wyszukiwarka Rambler.ru .

W sierpniu 2007 r. inny rosyjski oligarcha Aliszer Usmanow  (szef „Gazprominvestholdingu”, właściciel 50 % akcji holdingu „Metalloinvest” czy angielskiego klubu sportowego Arsenal Londyn) połączył swoje aktywa w jednolitą grupę medialną Kommersant Holding (ros. "Коммерсантъ Холдинг"). Flagową marką holdingu jest gazeta Kommersant. Dodatkowo zarządza także radiostacją Newtone.FM oraz portalem "gazeta.ru". Kommersanta (100%) Usmanow kupił w sierpniu 2006 r. od Bieriezowskiego i Badri Patarkacyszwilego (nie żyjącego już gruzińskiego oligarchy i byłego właściciela m.in. gruzińskiej telewizji Imedi).

Narodowa Media Grupa (ros. Национальная Медиа Группа ) to najmłodszy holding na rosyjskiej scenie medialnej, powstały w lutym 2008 r. z połączenia aktywów medialnych czterech spółek. Jego właścicielami są: Bank Rossija (54,96 %), Siewierstal – Group (19,49 %), Surgutnieftiegaz (19,49 %) oraz Sogaz (6,06 %). Jedną z ciekawszych osób powiązanych z holdingiem jest jego prezydent - Siergiej Fursienko, będący bratem obecnego ministra nauki i szkolnictwa Andrieja Fursienki. W posiadaniu holdingu znajdują się – grupująca stacje telewizyjne REN TV, stacja radiowo-telewizyjna "Petersburg - Piąty kanał", gazeta „Izviestia” oraz operator "Narodowa Telekomunikacja".

Holding medialny "Expert" (ros. "Медиахолдинг Эксперт”) to obecnie rozdrobniona grupa, której głównym wydawnictwem jest tygodnik Expert, znany z analiz gospodarczych. W skład grupy wchodzą również inne, regionalne czasopisma o charakterze analityczno-gospodarczym, telewizja Expert TV oraz agencja ratingowa Expert RA. Właścicielem jest zespół redakcyjny, który wykupił pakiet akcji w 2004 r. od holdingu Prof-media.

Na rosyjskim rynku działają również zagraniczne holdingi. Jednym z nich jest amerykański STS-Media (notowany na NASDAQ), który nadaje w Federacji od 1994 r. W sieci STS-Media są trzy ogólnopaństwowe kanały – młodzieżowy, rozrywkowy oraz zorientowany na kobiece audytorium. Jednym z głównych akcjonariuszy, obok szwedzkiej Modern Times Group Broadcasting AB (39,6 %) jest rosyjski Alfa-Group z 21,6 % akcji (posiadający m.in. Alfa-Bank, TNK-BP, Altimo), w którym 40 % udziałów ma rosyjski oligarcha Michaił Fridman.

Pisząc o rosyjskich mediach, nie można nie wspomnieć o Digital Sky Technologies (DST). Założona i kontrolowana przez Jurija Milnera oraz Gregorija Fingera, jest obecnie akcjonariuszem m.in. Nasza-klasa.pl, a od lipca br. także Facebook'a. W 2008 r., jak podaje Kommersant, 30 % udziałów w DST zakupił Aliszer Usmanow. Jurij Milner w rosyjskiej sieci (zwanej także popularnie Runet) zainwestował w rozwój portali społecznościowych i obecnie jest współwłaścicielem "Odnoklassniki.ru", "Vkontakte.ru" czy "Mail.ru".

Do sieci Internet władze rosyjskie przywiązują coraz większą uwagę. Największa rosyjska wyszukiwarka Yandex wyemitowała we wrześniu złotą akcję i przekazała ją państwowemu Sbierbankowi za symboliczne 1 euro. Teraz bank może zablokować transakcję, która doprowadziłyby do koncentracji w rękach jednego inwestora więcej niż 25 % akcji.

Stworzenie własnego holdingu medialnego zapowiadała jeszcze w sierpniu 2008 r. Jedna Rosja. W jej składzie miały się znaleźć prasa, serwisy internetowe i telewizja cyfrowa .

Podsumowanie

W Rosji jest jedna władza – na Kremlu (lub jak kto obecnie woli - w Białym Domu). Nie ma więc już miejsca dla kolejnych, tym bardziej dla „czwartej” niezależnej władzy. Najważniejsze media znajdują się bezpośrednio lub pośrednio w rękach państwa. Po przejęciu kontroli nad telewizją i najważniejszymi tytułami prasowymi przychodzi czas na Internet. Świadczyć może o tym chociażby coraz większe zainteresowanie udziałem spółek państwowych lub osób, powiązanych z rządzącą władzą, w mediach, opierających się na przekazie internetowym. Prywatne stacje telewizyjne, radiowe  czy prasa nie odgrywają ważnej roli i chcąc „utrzymać się przy życiu” w większości zachowują apolityczny charakter. Prywatnym właścicielom pozostawiono część rozrywkową przemysłu medialnego, która pozwala im uzyskiwać niemałe dochody, dystansując przy okazji mass-media do sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej w kraju.

Drukuj Email
 
Powiązane tagi:

Gospodarka:  Media  
Panstwa:  Rosja - Federacja Rosyjska  
Przedsiebiorstwa:  Gazprom  
Dodaj swój komentarz do tego artykułu...
Imię (wymagane)
Komentarz
Zaloguj lub zarejestruj się aby móc dodawać komentarze.

W trakcie nieformalnego spotkania Rady Europejskiej w Brukseli (23.05) przywódcy państw UE nie znaleźli porozumienia w sprawie środków koniecznych do osiągnięcia wzrostu gospodarczego w Europie.
więcej...
Unia Europejska zaskarżyła Argentynę przed Światową Organizacją Handlu (WTO), zarzucając krajowi z Ameryki Południowej stosowanie niedozwolonych ograniczeń w imporcie.
więcej...
Fala kryzysu finansowego, która w 2009 roku przelała się ze Stanów Zjednoczonych na kontynent europejski uderzyła w najsłabsze punkty gospodarek państw Unii Europejskiej, pogarszając sytuację w sektorze bankowym i/lub powodując zadłużenie finansów publicznych ponad progi...
więcej...
 AnalizySystemy polityczne  Imigracja  Cywilizacje  Konflikty  Ekologia  Terroryzm  Polityka zagraniczna  Dyplomacja  Emigracja  Separatyzm  Stosunki międzynarodowe 
 GospodarkaWaluty  Ropa naftowa  Sektor bankowy  Giełdy  Rynek pracy  Nieruchomości  Surowce  Gaz ziemny  Media  Technologie  Przemysł samochodowy 
 OrganizacjeNATO  OBWE  OPEC  ONZ  Al-Kaida  G-20  MFW  WNP  ASEAN  WTO 
 PaństwaNiemcy  Francja  Izrael  USA  Wielka Brytania  Indie  Chiny  Rosja  Irlandia  Ukraina  Turcja  Hiszpania  Brazylia  Iran  Sudan  Włochy  Afganistan  Gruzja  Informacje dla wyjeżdżających 
 Po godzinachRecenzje  Film  Wywiady  Książka 
 RegionyUnia Europejska  Bałkany  Afryka  Bliski Wschód  Daleki Wschód  Kaukaz  Azja  Darfur  Krym  Kaszmir 
 StylSavoir vivre 
 Unia EuropejskaSłownik UE  Komisja  Prezydencja  Strefa Euro  Traktat lizboński  Strefa Schengen  Partnerstwo Wschodnie  Europejska Polityka Sąsiedztwa 
Zaloguj sie
         
     
SERWIS SPECJALNY
Dyplomacja_specjalny