|
1. Konstytucja (z dnia 1.09.1992) Składa się ze wstępu oraz 156 artykułów zawartych w dziewięciu rozdziałach. We wstępie wyłożona jest geneza państwowości oraz wola utworzenia demokratycznej formy rządów. Interesujące jest zróżnicowanie podmiotu władzy na „Naród słowacki” oraz „obywateli państwa należących do mniejszości narodowych i grup etnicznych żyjących na terytorium Republiki Słowackiej”. REKLAMA
Strona 1 z 3 My, Naród Słowacki, pomni na polityczne i kulturalne dziedzictwo swoich przodków i na stuletnie doświadczenie w walce o byt narodowy i własną państwowość, państwowość poczuciu cyrylo-metodyckiego dziedzictwa duchowego i historycznej spuścizny Wielkich Moraw […] my, obywatele Republiki Słowackiej, uchwalamy za pośrednictwem swoich przedstawicieli tę oto Konstytucję Rozdziały: • I – poświęcony zasadom naczelnym: suwerenności, państwu prawa, wolności, demokracji przedstawicielskiej • II – podstawowe prawa i wolności • III- dot. gospodarki oraz Najwyższego Urzędu Kontroli • IV – samorząd terytorialny • V – władza ustawodawcza • VI- władza wykonawcza • VII- władza sądownicza • VIII – prokuratura Zasady umieszczone w konstytucji stanowią klasyczny katalog fundamentalnych reguł państwa demokratycznego, na czele z prawami i wolnościami jednostki oraz ich gwarancjami. Funkcje naczelnych organów państwowych uregulowane zostały zgodnie z zasadą podziału władzy, a relacje pomiędzy władzą ustawodawczą a wykonawczą oparto na podstawach systemu parlamentarnego. Zakres i sposób regulacji konstytucyjnych uległ dużym zmianom w latach 1992-2001. (Nowelizacje weszły w życie z dniem 1.01.2002). Utrzymano dotychczasową liczbę artykułów, nadając im jednak rozbudowaną postać. Jednym z celów było dokonanie dostosowanie prawa wewnętrznego do międzynarodowego w związku z przystąpieniem Słowacji do UE. Porównanie Konstytucji Republiki Słowackiej w jej pierwotnym brzmieniu z września 1992 roku i aktualnym uwidacznia, że obecnie mamy do czynienia z demokratyczną ustawą zasadniczą. Pewną słabością konstytucji jest tryb jej zmiany, ponieważ wystarczy do tego liczba 3/5 wszystkich posłów, czyli jedynie 90 głosów. W drodze referendum potwierdza się ustawę konstytucyjną o wstąpieniu do związku państwowego albo o wystąpieniu z tego związku. 2. System prawa wyborczego Podstawowe zasady zostały przyjęte w ustawie wyborczej 80/1990 z dnia 16.03.1990. Niewielkie zmiany w latach `91, `92, `94- uwzględnione są w jednolitym tekście ustawy z czerwca 1992. Na jej podstawie odbyły się pierwsze wybory parlamentarne w suwerennej Słowacji (30.9-1.10.1994). Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom, którzy ukończyli 18lat, zaś bierne prawo wyborcze tym obywatelom powyżej 21 roku życia, którzy posiadają prawo czynne. Ordynacja zezwala na zarejestrowanie listy kandydatów ugrupowania pod warunkiem posiadania min.10.000 członków (brakującą część może zastąpić petycja o dopuszczeniu do wyborów podpisana przez uprawnionych wyborców w liczbie zastępującej brakujących członków) Ustawa wprowadziła proporcjonalny system wyborczy ( w reżimie komunistycznym formalnie system większościowy). Stosowany jest system liczenia głosów Hagenbacha-Bischoffa ( odmiana systemu d`Honta). Przy zastosowaniu tej metody wynik głosowania ustala się następująco: a) ustala się sumę wszystkich ważnie oddanych głosów w okręgu; b) sumę tę dzieli się przez liczbę przypadających na ten okręg mandatów powiększoną o 1; c) otrzymaną w ten sposób liczbę zaokrągla się do liczby całkowitej i uzyskuje iloraz wyborczy; d) liczbę ważnie oddanych głosów na każdą z list dzieli się przez iloraz wyborczy; e) otrzymane liczby całkowite (bez uwzględniania reszt) określają liczbę mandatów przypadających każdej liście, natomiast część mandatów z reguły pozostaje nieobsadzona. 3. Referendum Konstytucja Republiki Słowackiej w drugiej części rozdziału poświęconego władzy ustawodawczej określa zasady stanowienia prawa bezpośredniego przez obywateli, wprowadzając instytucję referendum. W drodze referendum potwierdza się ustawę konstytucyjną o wstąpieniu lub wystąpieniu ze związku państwowego oraz rozstrzyga się inne doniosłe problemy publiczne, z wyjątkiem: spraw dot. podstawowych praw i wolności, podatków, spraw poboru do wojska oraz budżetu państwa. Referendum zarządza prezydent, jeśli zażąda tego w drodze petycji przynajmniej 350 tys. obywateli lub gdy stosowną uchwałę podejmie Rada Narodowa (z wniosku np. posłów). Wyniki są wiążące, gdy w referendum uczestniczyła ponad połowa uprawnionych wyborców i gdy za rozstrzygnięciem opowiedziała się więcej niż połowa uczestników. 4. System organów państwowych System jest poddany rygorom dwóch wiodących reguł ustrojowych, a mianowicie podziału władzy oraz parlamentarnej formy rządów. Pierwsza z nich ma charakter subsydiarny wobec drugiej. Początkowo sfery podziału kompetencji i wzajemnych relacji parlamentu, prezydenta, rządu, sądownictwa były niejasne. Zmiany konstytucji z 1999 i 2001 przyniosły istotny postęp na drodze do stabilności ustroju demokratycznego Słowacji. A. PARLAMENT Słowacja ma jednoizbowy parlament noszący nazwę Rady Narodowej Republiki Słowackiej. W skład rady Narodowej wchodzi 150 posłów (4-letnia kadencja) wybieranych w pięcioprzymiotnikowych wyborach. Istnieją klauzule zaporowe prawa wyborczego: 5 proc. dla pojedynczych partii oraz ruchów politycznych, 7 proc. dla koalicji założonych z dwóch lub trzech partii oraz 10 proc. dla koalicji czterech lub więcej partii. W wypadku nie przekroczenia progów Komisja Wyborcza obniża je do odpowiednio: 4 proc., 5 proc. i 8 proc. Kluby poselskie nie mogą liczyć mniej niż 8 członków (art. 64 Regulaminu Rady Narodowej), dopuszczalne jest ich łączenie i dzielenie. Przedstawiciele klubów delegują swoich przedstawicieli do Gremium Poselskiego (ciało opiniodawcze).
|